Betta bakmaya kararlıysanız size bazı ipuçları:

Betta beslerken ilk olarak yer ve akvaryum seçimi önemlidir. Çünkü akvaryumunuzun bulunduğu yer, alacağı ışık vb. durumlardan dolayı sabit bulunmalıdır. Günlük, haftalık veya aylık akvaryum yerinin değişmesi akvaryumun içindeki bitkilerinizi veya Bettanızı etkileyebilir. Çünkü belli bir yerden alınan ışık balığınızın ve bitkilerinizin gelişmesini düzenli olarak sağlar. Devamlı yer değişen akvaryumda ise bitkileriniz ve balığınız gelişemez aksine hasta olup ölebilirler. Akvaryum ölçüleri zevkinize göre düzenlenebilir. Ancak hiç yoksa bile en azından 20 * 20 * 20 şeklinde bir akvaryum olursa hiç fena olmaz. Eğer balığınızı geçici olarak ar bir alanda beslemek zorundaysanız, size tavsiyem en az: 1,5 lt olmak kaydıyla pet şişe alıp içinde beslemenizdir. Ancak bu durum geçici olmak kaydıyla. Beta seçimi yaparken yaşça ve boyca küçük olmasına dikkat ediniz. Küçük Beta aldığınızda kendi düzeninize göre besleyip, geliştirebilirsiniz. Her şey sizin düzeninize göre olduğundan uygun ortam+uygun bakım = sağlıklı yavru vs. gibi durumlarla karşılaşabilirsiniz. Yaşça ya da iri yapılı Betaları tavsiye etmememin sebebi ise, bunların düzenli yemlemelerde karşılaşmamış olduğu ya da erken büyümeleri için çeşitli ticari ilaçların kullanılmış olmasıdır. İlaçlarla büyütülen balıkların gelişimlerinde çeşitli problemler olur ve ölür. Bu durum aynı insan üzerinde doping uygulanması gibidir. Uygun ortamda doğal olarak gelişen Bettalar her zaman uzun ömürlüdürler ve hastalıklara karşıda dirençlidirler.
Genelde Betta besleyen kişilerin sorduğu bazı sorulardan biride, “Betta akvaryumu nasıl olmalıdır?.” Bu soruda çeşitli görüşler bulunmaktadır. Tabi bu görüşlerin bazılarına kimi yanlış, kimi de doğru demektedir. Ancak Betaya, akla ve mantığa uyan her şey doğrudur. Benim Betta akvaryumu hakkında görüşüm ise ilk önce dikdörtgen biçimde bir akvaryumdur. Ölçüleri önemli olmamakla birlikte dikdörtgen akvaryum her zamana ilk tercihimdir. Bu akvaryumun kurulumunda ise akvaryum tabanına yaklaşık 2-3 cm yüksekliğinde olacak şekilde bitki kumu daha sonra ise Betanız için bir mağara, java moss( ilk tercihim), su mercimeği, cobamba gibi bakımı kolay bitkiler olmalıdır. Daha farklı bitkilerde olabilir ancak bazı türlerin bakımları zor olabiliyor. Ayrıca maliyet olarak bu saydıklarımız gayet ekonomik. Akvaryumda bitki dizilimi yaparken su üstü ve tabanı bol bitkili yapmanızda fayda var. Ayrıca mağara oluşturduysanız mağaranın etrafını java moss ile kaplayıp doğal bir mağara görünümü verebilirsiniz. Gözlemlerim sonucunda gördüm ki Betalar karanlık ortamları daha çok tercih ediyorlar. Bazı zamanlar olacak ki Betanız mağaranın içine girip orada uyuduğunu ya da beklediğini göreceksiniz. Bitki düzenlemesi yapılırken Betanızın yüzmesini engelleyici tarza düzenleme yapamayın. Kimi Betta bakıcıları bol bitkili olacak diye çok aşırıya kaçmaktadırlar. Suyun orta seviyesinde ise pek fazla olmamakla birlikle 2-3 dal koyabilirsiniz.
Akvaryum suyunda size tavsiyem normal çeşme suyunu ortalama 24 saat kadar dinlendirmenizdir. Daha sonra yavaşça akvaryumunuza boşaltmanızdır. Ancak dikkat ediniz ki akvaryumdaki kumu ve bitkilerin köklerini bozmayın. Herhangi bir pişenin kapağından delerek yavaş yavaş su boşaltımı yapabilirsiniz.
Göz zevkinize göre çeşitli dekorlarda kayabilirsiniz ancak ilk önce balığın uygun ortamını oluşturduktan sonra kendi dekorunuzu yerleştirmek gerekir. Çünkü siz ne kadar hoş bir görüntü yakalasanız bile balığınız o duruma alışamadıysa tüm emekleriniz boşa gitmiş demektir. Dekorasyonda doğal şeyler kullanmanız önceliktir. Kesinlikle plastik olan hiçbir şeyi tavsiye etmiyorum. Plastik suyu bozuyor ve Betalar için rahatsız durum yaratıyor. Bir de hiçbir özelliği de bulunmamaktadır. Sadece göze hitap eden bir durumdur ama bu durumda Bettanızı da düşünmelisiniz.
Filtreleme ya da hava motoru sistemini kullanmayınız. Bilhassa bu durum erkek Betalar için geçerlidir. Size bu durumu şöyle anlatayım:
“Erkek Betta mahallenin abisi gibidir. Ağır takılır. Süslü, cafcaflı şeyleri sevmez. Her şey has olur, öz olur hesabıyla yaşar. Dişi Betta ise mahallenin süslü kızı gibidir. Şımarık, birazda ukala olur. Kendisinden başka değerli hiç bir şey yokmuş gibidir. Dünyada ondan başka hiçbir şey yokmuş havasıyla yaşar.” Bununla size anlatmak istediğim şey ise Erkek Betalar için hareketsiz sular en iyisidir. Çünkü ileriki zamanlarda yavrulama döneminde olduğunda yapacağı köpük yuva düzeni ile yuvası bozulmayacaktır. Dişilerde ise filtre ya da hava motoru kullanabilirsiniz. Ayrıca dişiler diğer türlerle de barışçıldırlar. Canlı doğuranların tüm türlerini dişi Betalarla rahatça bakabilirsiniz.
Gelelim en önemli konulardan birisine. Bu da Dişi-Erkek Betta ayırımı. Genelde şöyle bir tarif vardır: “Uzun yüzgeçli-kuyruklu olanlar erkek, kısa yüzgeçli-kuyruklu olanlar ise dişidir. Bu tanım kesinlikle yanlıştır. Belki bir Betta Splendes için bu örneği verme şansınız olabilir ancak bir Betta Dimidiata ya da Betta Short Tail (Kısa kuyruk) gibi cinsler için bu tanımı kullanmanız çok yanlıştır. Bir çok Betta meraklısı dişi diye aldığı Betaların kısa kuyruklu erkek Betta olduğunun farkına varırlar. Şimdi şöyle bir durum ortaya çıkıyor: “ O zaman kısa kuyruklu türlerde dişi-erkek ayrımı nasıl olmalıdır?” Bu durum biraz zordur. En usta Betacıların bile yanıldığı zamanlar olabilmektedir. Kendimden örnek verirsem: Ben dişi Betta alırken yanıma her zaman ufak bir ayna alırım. Kredi kartı kadar ufak. Bu aynayı dişi Betaya karşı tutarım. Eğer herhangi bir tepki vermiyorsa kesinlikle dişidir der ve alırım. Bu yaptığım teknikle hiç yanılmadım. Ancak önemli bir noktayı söylemek isterim. Belki su şartlarından dolayı ya da hastalıktan dolayı Erkek Betta balığı halsiz görünüp hiçbir tepki vermeyebilir. Bu tip bir Betaya ayna tuttuğunuzda hiçbir tepkisi yok diye sakın kesin dişidir demeyin. Belki bana bu durum rast gelmedi ancak size belki gelebilir. Onun için seçeceğiniz Betanın su şartlarını, hastalığını vs. gibi durumlarını çok iyi gözlemleyerek alınız. Benim ayna ile seçim tekniği %100 başarılırdır demiyorum. Ancak bu şartlar altında bu yöntem gayet kullanışlıdır. Unutmadan bir şey daha belirteyim bu konu hakkında; bazı durumlarda ayna yöntemini dişilerde kullandığınızda 5-6 saniye kadar Dişi Betanın agresif davranışlarını görebilirsiniz. Bu sadece o anlık durumdur ve her Dişi Betta da bu durum pek rastlanmaz.

 

 

Yazdığım yazılarda kesinlik belirtmemekteyim. Yazdıklarım sadece kendi deneyimlerim sonucu ortaya çıkmaktadır.

Ali Çelik

Betta Satın Alırken Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar

Betta satın alacağınız zaman ilk önce iyi gözlemleyip olumlu ve olumsuz durumlarını iyi gözden geçirin. Ne yazık ki akvaryumcularda da genellikle ufak bardak ve dar kavanozlarda satılmaya mahkum bırakılıyor. Bu durum da aslında Betta almamak gerekir. Ancak gerek akvaryumcu şartları gerekse az yer çok Betta hesabı nedeniyle ister istemez almak durumda kalıyoruz. Bu dar yerlerden alacağınız Betta da ilk olarak balığın kıvrak ve dış tepkilere karşı hassas olduğunu dikkat edin. Elinizi bardağın ya da kavanozu üstüne getirdiğiniz an balıkta bir hareketlilik varsa bu iyiye işaret olabilir. Tabi diğer koşulları da dikkat etmek gerekir. Eğer alacağınız Betanın uygun koşullarda yaşamadığınız düşünüyorsanız, rengi ve cinsi ne olursa olsun kesinlikle almayınız. Çünkü bir kez karar verip ona göre seçiminizi yapınız. Eğer isterseniz kötü durumdaki Bettayı satın alıp kendi çabalarınızla ( ilaç vs.) onu iyileştirip bakabilirsiniz. Ancak ömrünün büyük bölümünü dar alanda geçirip sonrada geniş bir alana geçen Bettalar çok güçsüz oldukları için belli bir zamandan sonra dirençten düşüp, hastalanıp en sonunda ölmektedirler.

Betta seçim teknikleri

Renk

Bilindiği gibi Bettalar çok farklı renklere sahiptirler. Bu çeşitlilik sonucunda birçok insanın ilgisini çekmektedirler. Ancak hasta ve dirençsiz Bettaların renkleri canlı olmaz ve solgun renklere sahip bir görünüme bürünür. Bu tip Bettaları almayınız. Çünkü dirençsiz düştüğünden renkleri solmuştur ve ileriki zamanlarda ölüm durumu olabilir. Genellikle renk solgunluğu iyileştirilemezse ortalama 2-2,5 ay gibi bir süre sonra Bettalar ölmektedir.

Bel yapısı

Sağlıklı Bettalarda vücut her zaman kıvraktır. Bel yapısı çeşitli pozisyonlara geçebilir. Yılan gibi “S” şeklini alabilir. Ancak sağlıklı olmayan Bettalarda ise vücut eğri olup, sanki kambur olmuş görüntüsü verir. Kesinlikle vücut yan yatmamalıdır.

Solungaçlar

Sağlık bir Betta da solungaçlar düz olmalıdır. Buruşmuş, yamuk ya da yara gibi olan Bettalar alınmamalıdır. Ayrıca solungaçlar kesinlikle incecik ve şişmiş olmamalıdır.

Deri

Deri üzerinde hastalık belirtisi olmamalı. Ayrıca yara, iz gibi kalıntılarda olabilir. Böyle bir Bettanın yaralarında enfeksiyon kapma olma olasılığı yüksektir. Bu durumlarda hastalık taşıyıcısı da olabilir. Onun için böyle Bettalardan almaya uzak durunuz. Çünkü kendi akvaryumunuza hastalık bulaştırabilirsiniz.

Davranış

Bir Bettanın davranışları çok önemlidir. Aslında Bettayı Betta yapan renkleri değil davranışlarıdır. Çünkü her şey davranışta olup, Bettanın karakterini bile davranışlarından anlayabilirsiniz. Faaliyetlerinin dışında da genelde aktif olmalıdır. Faaliyetleri dışında demek istediğim ise diğer balıklara karşı, kendi cinslerine karşı ve kendi görüntüsüne karşı olacak saldırılar haricidir. Ara sıra Bettanız bir köşeye geçip sakin durabilir. Bunlar normal durumlardır. Kesinlikle Bettanızın hasta olduğu düşüncesine kapılmayınız. Eğer balığınız sürekli dipte duruyor ve pek yüzmüyor, sadece yem verince hareket ediyorsa; akvaryumunuzun su şartlarını, yem durumunu, ısı vs. gibi durumları gözden geçiriniz.

Yüzgeçler

Bettanın yüzgeçlerinde herhangi bir darbe, kopukluk vs. şeyler olmamalıdır. Tam olmalıdır. Eğer yüzgeçlerde aksi durum söz konusu ise, çeşitli ilaç ve yemlerde yüzgeçlerini tekrar ski haline getirebilirsiniz. Ancak bu yüzgeçteki sorunları iyi bilmeniz gerekir. Yemlemeden dolayı mı, kavgadan dolayı mı yoksa hastalıktan dolayımı anormallikler varsa bilmeniz gerekir. Çünkü ona göre tedavi uygulamanız gerekecektir. Ancak bu durumlarla uğraşmak genelde olumlu sonuçlar vermemektedir. Devamlı yüzgeçlerini kapatan Bettalardan da uzak durulmalıdır. Yüzgeç arası hastalıklar saptanamayabilir. Bundan doğan hastalıklar akvaryumunuzun düzeninin mahvedebilir. Her zaman yüzgeçlerini kelebek gibi açan Bettalar tercih edilmedilir.

Gözler

Gözlerin üstünde herhangi sisli, kirli ya da vb. bir katmanımsı şeyler olmamalı. Gözlerde şişlik, aşırı büyüklük bulunmamalıdır. Gözler kafa yapısına göre çok fazla aşağıda da bulunmamalı. İki göze bakıp simetrik olup olmadığı da kontrol edilmelidir.

Yazdığım yazılarda kesinlik belirtmemekteyim. Yazdıklarım sadece kendi deneyimlerim sonucu ortaya çıkmaktadır.

Ali Çelik

Bettaların Ana bölümleri:

1- Ağız
2- Gözler
3- Sakal
4- Yüzgeçler
5- Labirent
6- Çeşitli dâhili organlar

Ağız

Betta yavruluktan yetişkinliğe geçeceği süre içinde ağız yapısı gelişip, kendine göre kuvvetli bir biçim alır. Bettalarında genel olarak ağız yapıları yukarıya bakacak şekilde oluşmuştur. Bu durum onların su üstünde duran yiyecekler çok rahat yemesini sağlar. Kesinlikle bu durum dipte duran yiyecekleri yiyemez anlamına da gelmez. Her çeşit pozisyonda duran yiyecekleri rahatça yakalayıp yiyebilme özelliğine sahiptir. Farklı türdeki sert yemleri bile ayırt etmeden rahatlıkla ağzında parçalayabilmekte; zorlandığı durumlarda ise ağzından yemi tükürüp tekrar yemesi görülen durumlardan birisidir. Ağız bölümü gelişmiş olduğundan çeşitli balıkların derilerine ve kuyruklarına büyük ölçüde zarar vermektedir (Kendi boyuna yakın balıklar). Tek darbede de kuyrukları parçalama özelliğine de sahiptirler. Genelde tek darbede kuyruk parçalama durumu fizikçe gelişmiş Bettalarda sık görülen durumdur.

Gözler

Bettaların gözlerinde hafif bir çıkıntı olup, göz irisleri siyah renklidir. Mükemmel derecede görme yetenekleri vardır. Avlarını çok iyi gözlemleyip, derhal işe koyulabilmektedirler ya da sinsice hiçbir şey yapmadan bekleyip karşısındaki canlının bir anlık boşluğundan faydalanıp derhal saldırıya geçmektedirler. Bettalar kesinlikle göz kırpmazlar. Uykun pozisyonunda olsalar bile en ufak su hareketi ya da akvaryumda ki ufak bir salyangozun hareketini bile çok rahatlıkla görürler. Bettaların gerçek yaşam ortamlarında kendilerini izlediğimiz takdir de onların nasıl mükemmel bir göz yapısı olduğunu çok yakında görüp anlayabiliriz.


Sakal


Sakal, Bettaların solungaç kapaklarının altında bulunur. Her zaman iki adet olup sağa ve sola ayrılmış biçimdedir. Gözle çok rahatlıkla görülmektedir. Genel olarak yaşça tahminlerde sakal yöntemini kullananlarda vardır. Ancak bu durum kesin sonuçlar da vermemektedir. Doğal ortamda yaşayıp hiçbir hormonlu ilaç vs. yem yemeyen Betaların sakalları uzunsa yaşça büyük var sayımları kullanılabilir(Pek gerçekçi sonuçlarda vermeyebilir). Ancak ev veya ticari amaç için beslenen Bettalarda ise hormonlu ya da ilaçlı besinler kullanılıp çabuk geliştirildiği için sakallarında bazı durumlarda anormallik bir uzamada söz konusu olabilir. Ancak bazı Betta severleri bu durumlar yanılmakta olup, yaşça büyük bir Betta olduklarını sanmaktadırlar. Betta sakalları genellikle Bettaların renkleriyle uyumludur. Betta kırmızı ise genelde kırmızı sakal, lacivert renkli ise lacivert sakal bulunmaktadır. Bazı durumlarda da farklılıklar da gözlenebilir. Kırmızı Betta da mavi sakal ya da sarı Betta da kırmızı sakal da görülme olasılığı vardır. Bu tamamen Bettanın anne-baba genlerinin baskın karakterlerinin ortaya çıkması sonucu oluşmuştur. Gerçekten güzel görüntüler açısından herkesin sevgilisi haline de gelebilir. Erkeklerin kendisi başka balıklardan koruması ya da kavga etmesi durumunda sakallarını sağa sola sallayarak da rakibinin dikkatini dağıtmada kullanabilir. Ancak bazı cinslerde bettanın yaşı ne olursa olsun sakalları pek büyümemektedir. Sakal durumlarına da bakarak kesinlikle dişi veya erkek denilmemelidir.(Yanlış varsayımdır)
dişi Bettalarda ise sakallar genelde pek büyük olmaz. Ancak bazı doğumlardan sonra istisna durum olarak uzun sakallı Dişilerde olabilir.


Yüzgeçler

Yüzgeçler Bettalar için en mükemmel görünümleri oluşturur. Birçok kişi akvaryum vs. gibi konuları sevmese bile Bettaların çekici güzellikteki yüzgeçlerini görünce bir anda Betta hayranı olabilmektedir. Bettalarda yüzgeç gelişimi genelde 2 aylıktan sonra yani ortalama 8-9 hafta sonra belli görünümlere kavuşmaya başlar ve sonrasına devamlı gelişip büyümeye gider. 8-9 haftalıktan daha genç olan bettaların ise ufacık ekseriyetle mikroskobik yüzgeçleri vardır. Anal yüzgeçler gelişmeye başladıktan sonra sırta ait yüzgeçler gelişmeye başlar. Hastalık durumlarında yüzgeçlerde oluşan hastalıklar çok rahatlılıkla fark edilebilmektedir. Normal bir gelişimde olan Betta’nın ömrünün bitimine kadar yüzgeçleri gelişir ve büyür. Uygun ortam + uygun su koşulları vs. gibi durumlarda ise yetişkin insan elinde büyüklükte yüzgeçlerinin oluşmamasında bir neden de yoktur. Yüzgeçlerin farklı tarzlarının oluşumu ve kalıtsal genlerden sonucu Tülkuyruk, Yarım Ay, Delta Kuyruk gibi çeşitli cinsler de oluşmuştur.

Labirent

Bettaların su üzerindeki havayı teneffüs etmesi labirent adlı organlarıyla yapması mümkündür. Betta’nın, bir zar tarafından kapsayan kemiğe benzer tabakaların bir takımı var. Havayla temasa edilince, teneffüs başlar. Oksijen, labirentte toplardamara ait kana doğrudan geçer ve balığın içindeki eski hava dışarı verilir. Bettalar labirent sistemini kullanan en iyi balıklar arasındadırlar. Sığ akvaryumlarda ya da eskiyip değişmesi gereken sularda bu durumları çok rahat biçimde görebilirsiniz.

Çeşitli Dahili organlar

Bettanın en önemli olan organları bedenin ilk yarısında bulunmaktadır. Bunlar kalp, mide, karaciğer, dalak ve beyindir. Anal yüzgecin başlangıcına yakın olan kısım da, Betta 'nın makadıdır.

Yazdığım yazılarda kesinlik belirtmemekteyim. Yazdıklarım sadece kendi deneyimlerim sonucu ortaya çıkmaktadır.

Ali Çelik