Sözlük

Kelime	Açıklama

Abdomen	1. Karın bölgesi 2. Karın, sindirim ve döllenme organlarını kapsayan boşluğu çevreleyen alt kısım.
Aborsiyon	Bitkilerde ve hayvanlarda embriyo veya fetüsün gelişiminin erken dönemde durması ve atılmasıdır. Canlı doğuran akvaryum balıklarında stres kaynaklı düşük olarak sık görülür.
Acı Su	Tatlı sudan daha tuzlu, tuzlu sudan ise daha tatlı bir su çeşididir. Genellikle tatlı suların denize karıştığı deltalarda, bataklıklarda görülür. Bu bölgede yaşayan balıkların suyuna uygun miktarlarda deniz tuzu eklenmelidir.
Adaptasyon	1. Bir canlının kendi çevresine uyması, uymayı gerçekleştiren olaylar, 2. Canlının yaşama ve üreme şansını artıran çevreye uyumunu sağlayan ve kalıtsal olan özellikleri. Uyum
Adipoz Yüzgeç (Yağ Yüzgeci)	Bazı balık türlerinde sırt yüzgeci (dorsal fin) ile kuyruk yüzgeci (kaudal fin) arasında yer alan, kemiksi ışın içermeyen (ışınsız), yumuşak, etli ve dolgun yapılı küçük bir yüzgeçtir. Aslında yağ dokusundan oluşmaz; sadece “adipose” (yağlı) adı verilmiştir.
Ağız Mantarı (Mouth Fungus)	Hobide yaygın kullanılan ancak hatalı bir terimdir; gerçekte bir mantar enfeksiyonu değil, Flavobacterium columnare (Columnaris) bakterisinin ağız çevresinde oluşturduğu bakteriyel bir enfeksiyondur. Antifungal (mantar) ilaçları bu durumda etkisiz kalır.
Ağızda Kuluçka	Yumurtalarını ağızda saklanarak yumurta keseleri bitene kadar yavruya dönüştürülmesi, çoğu zaman bir müddet daha ağzın yavruların korunma yeri olarak kullanılmasıdır. Çoğu türde dişi tek başına yumurtaları kuluçkada tutsa da, kimi türde sadece erkeğin kimi türde ise hem dişi hem erkeğin kuluçkaya yattığı görülür. Bazı cichlid türlerinin yanı sıra kardinal gibi deniz balıklarında ve çikolata guramilerde de görülür.
Aerobic Bakteriler	Oksijenli ortamlarda yaşayan bakteri çeşidi
Agar	1. Bir takım deniz yosunlarından elde edilen helmeli bir madde. Gıda ve kağıt sanayinde, tekstilde, bakteriyolojide ve eczacılıkta kullanılır. 2. Çok düşük konsantrasyonda kalın jelimsi formda bir alg polisakkarit.
Ahtapot	(Lat. Octopus) Yumuşakçalar (Mollusca) şubesinin, kafadan bacaklılar (Cephalopoda) sınıfından, sekiz kollu, kısa ve yuvarlak vücutlu türleri olan bir cins.
Aktif Karbon (Aktif Kömür)	Suyun rengini gideren ve berraklaşmasını sağlayan, sudaki ilaç kalıntıları absorbe eden, aktifliği genellikle 15 gün sürüp sonra filtreden çıkartılması gereken, siyah gözenekli filtre malzemesi. Suya fosfat salarak yosunlaşmayı arttırır, kaliteli ürünlerin aktif karbonları daha az fosfat yayar.
Akvaryum	Tatlı veya tuzlu su hayvanlarının ve su bitkilerinin yapay bir ortamda beslendiği ve yetiştirildiği cam su kabı
Albino	Renk pigmentleri genetik bozukluk yüzünden eksik olan balıklara denir. Bu balıklar genellikle desensiz olarak turuncu, kırmızı veya beyazdır. Göz bebekleri ise kırmızı-pembe olur.
Alg	Gerçek kök, gövde veya yaprak yapısına sahip olmayan, fotosentez yapabilen basit organizmalardır. Akvaryum hobisinde (yanlış bir kullanımla) genellikle "yosun" olarak adlandırılır. Akvaryumlarda ışık, CO2 veya besin (nitrat/fosfat) dengesizliği sonucu kontrolsüzce çoğalarak camlarda, bitki yapraklarında veya dekorlarda istenmeyen tabakalar (sakal yosunu, yeşil nokta vb.) oluştururlar.
Amfibiyotik	Çeşitli sebepler yüzünden yılın ya da ömürlerinin belirli devrelerinde yerlerini değiştiren (göç eden ) balıklardır.
Amonyak	Formülü NH₃ olan zehirli bir bileşiktir. Balıklar tarafından suya bırakılır. Giderilmesi için biyolojik filtrasyon kullanlır.
Amonyum	Formülü NH₄ olan ve amonyak gibi zehirli olmayan bir bileşiktir. Balıklar tarafından suya bırakılan amonyak amonyuma dönüşür. Bu dönüşüm miktarı pH ile ters orantılıdır. Düşük pH'larda amonyak daha çok amonyum formunda bulunur, yüksek pH değerlerinde ise tekrar amonyağa dönüşür.
Amphibious (Amfibi)	Karada ve suda yaşama yeteneği
Anaerobic Bakteriler	Oksijensiz ortamlarda yaşayan bakteri çeşidi
Anal Fin (Anal Yüzgeç)	Balığın kuyruk bölgesine yakın, üreme organları ile kuyruk arasındaki yüzgeç
Aquascape	Akvaryum peyzajı kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşmuş İngilizce sözcük. Akvaryum dekorasyonu uğraşı anlamına gelmektedir.
Aragonite (Aragonit)	Bazı deniz kabuklarının ve resif mercanlarının kalsiyum karbonat iskeletini oluşturan mineral
Artemia	Yavrulara ve leptosoma gibi mikro predatörlere canlı yem olarak kullanılan bir tür tuzlu su omurgasızı. Hava verilerek akıntı sağlanan kaptaki tuzlu suya atılan yumurtaları canlandırılıp süzülerek yavrulara yedirilir, çok zengin bir besin kaynağıdır..
Azot Döngüsü	Amonyak ile başlayan, ardından nitrit, nitrat ve azot olarak dönüşen; nitrifikasyon ve denitrifkasyon işlemlerinin bütünü.
Bakteri	Yaşamın başlangıçından beri varolan en ilkel tek hücreli canlılar.
Bakteri Kültürü	Biyolojik Filtrasyonun hızlı ve sağlıklı bir şekilde sağlanması için akvaryuma eklenmesi gereken üründür. Canlı bakteri olarak da bakterinin sporu olarak da satılmaktadır. İşe yarar olması için son tüketim tarihi ve uygun sıcaklıklarda saklanmış olması oldukça önemlidir.
Beyaz Benek (Ichthyophthirius multifiliis)	Hastalığa Ichthyophthirius isimli tek hücreli neden olur. Ich en yaygın ve kalıcı hastalıklardan biridir. Yaklaşık 1 mm. tuz veya şeker tanesi gibi büyüklükteki beyaz lekeler balığın vücut, yüzgeç ve solungaçlarında görülür. Görünen her bir beyaz nokta kapsüllü bir parazittir. Parazit üç aşamadan oluşur: Trofont (balık üzerinde beslenen), Tomont (zeminde çoğalan) ve Teront (yeni konak arayan serbest aşama). İlaçlı tedavi yalnızca parazitin serbest olduğu "Teront" aşamasında etkilidir. Bu nedenle tedavi, su ısısı artırılarak parazitin döngüsü hızlandırılmalı ve doğru zamanlamayla uygulanmalıdır.
Bicolor	İki renkli.
Biofilm	Yüzeylerde oluşan bakteri ve mikroorganizma topluluğu
Biyolojik Filtrasyon	Suyun canlılara en çok zarar veren; amonyak, nitrit ve nitrat gibi azotlu atıkların bakteriler vasıtası ile birbirine dönüşerek daha az zararlı olmasını sağlayan, akvaryumlardaki en önemli filtrasyon çeşidi.
Biyolojik Yük	Akvaryumdaki canlıların (balık, salyangoz, karides) suya bıraktığı toplam atık (dışkı, solunum artığı) miktarı. Filtre seçiminde litre hesabı kadar biyolojik yük de dikkate alınmalıdır.
Biyotop Akvaryumu	Doğadaki belirli bir bölgenin kayaç-kum yapısı, su değerleri, akıntı miktarı, ışıklandırması, bitki, balık ve omurgasızları baz alınarak oluşturulan akvaryum biçimi.
Bloat	Özellikle otçul ağırlıklı beslenen Afrika (Malawi ve Tanganyika) Cichlidlerinde sık görülen, sindirim sisteminin işlevini yitirmesiyle karakterize akut bir sağlık sorunudur. Dropsy ile karıştırılsa da temel farkı; pullarda (çam kozalağı görünümü gibi) açılma olmaksızın, doğrudan karın bölgesinde görülen anormal şişkinlik veya içe çökmedir. Etiyoloji ise; ⬝Beslenme Hataları: Yanlış diyet (otçul balığa hayvansal protein verilmesi), kalitesiz veya kuru verilmiş yemler. ⬝Mikrobiyel Faktörler: Bağırsak florasındaki kamçılı parazitlerin (Hexamita vb.) aşırı çoğalması. ⬝Çevresel Stres: Su değerlerindeki ani değişimler veya kötü filtrasyon.
Break-in Period	Yeni alınan bir protein skimmer'ın yüzeyindeki plastik üretim kalıntılarından arınıp stabil bir köpük oluşturması için geçen (genelde 1-2 haftalık) süre.
Cama Cam Akvaryum	İçerisinde taban malzemesi kullanılmayan, tabanı direk cam olarak bırakılan, genelde içerisinde sadece filtre ve ısıtıcı dışında ekstra malzeme bulundurulmayan akvaryum bakım türüdür. Çoğunlukla üreticiler tarafından üretim tanklarında tercih edilir. En yaygın olarak discus ve melek üretiminde dikkat çekmektedir.
Camallanus (Kancalı Kurt)	Nematod sınıfından olan ve balığın anüsünden dışarı sarkan kırmızı-pembe renkteki ince kurtçuklarla fark edilen bir iç parazittir. Balığın besinlerine ortak olarak zayıflamasına (hollow belly) neden olur; tedavisinde Levamizol veya Fenbendazol gibi parazit dökücü ilaçların yemle veya suya uygulanması gerekir.
Canlı Doğuran	Yumurtaların balığın vücudunda döllendiği ve yavrularını canlı olarak dünyaya getiren balık türleridir. Lepistes, Platy, Black Molly, Velifera ve Kılıç Kuyruk gibi türler bu gruba girer.
Canlı Yem	Akvaryumdaki balıklara yem olarak verilen tubifeks, su piresi, artemia, çeşitli kurtlar, sivrisinek larvası ve benzeri canlılardır. Protein yönünden yüksek destek, avcılık yönünü tatmin, beslenme çeşitliliği gibi temel nedenlerden ötürü belirli periyotlarla verilmelidir.
Cichlid	Afrika, Güney Amerika, Orta Amerika, Asya gibi dünyanın büyük bir bölümünde farklı türleri bulunabilen bir tür tatlı su balığının genel adıdır. Ancak ağırlıklı olarak Malawi ve Tanganyika türleri ile eşleştirilmiş şekilde yaygın algı söz konusudur. Buna karşılık, discus, melek, ramirezi gibi Güney Amerika türleri, çeşitli büyük Orta Amerika türleri ve daha bir çok balık bu gruba dahildir.
CO2 İndikatörü (Drop Checker)	Akvaryumdaki çözünmüş Karbondioksit (CO2) miktarını sıvısının renk değiştirmesi (mavi-yeşil-sarı) yoluyla gösteren cam aparat.
Columnaris	Flavobacterium columnare adlı gram-negatif bakterinin neden olduğu, deri ve solungaçlarda pamuksu döküntüler veya "eyer" şeklinde yaralar oluşturan ciddi bir enfeksiyondur. Halk arasında "Ağız Mantarı" olarak bilinse de mantar değil, bakteriyel bir hastalıktır; 25∘C üzerindeki ısılarda öldürücülüğü hızla artar.
Coral Warfare	Mercanlar arası kimyasal ve fiziksel rekabet
Dactylogyrus (Solungaç Kurdu)	Solungaç dokusuna tutunarak beslenen, yumurta dökerek çoğalan (ovipar) bir yassı solucan (trematod) türüdür. Balıklarda hızlı solungaç hareketi, su yüzeyinde hava alma çabası ve solungaç kapaklarının açılmasına neden olur; mikroskop altında 4 göz beneği ile ayırt edilir.
Dalga motoru	Tatlı suda kısmen kullanılsa da özellikle tuzlu suda mercanlar için okyanus akıntılarını simüle eden ve akvaryum içinde sirkülasyon sağlayan motor.
Dana Yüreği Ev Yapımı Yem	Özü adından da anlaşılacağı üzere Dana Yüreği olan, içerisinde çeşitli ek malzemeler bulunan, yoğun protein ağırlıklı yemdir. Genellikle discus üreticileri tarafından kullanılmakla birlikte canlı yeme alternatif olarak etçil balıklara da verilmektedir.
Daphnia (Su Piresi)	Su piresi diğer adıyla daphnia doğada alg, tek hücreli canlılar ve bazı bakterilerle beslenen “Cladocera” familyasına ait bir tatlı su canlısıdır
Denitrifikasyon	Nitratın, serbest azot gazına döndürüldüğü biyolojik işlem.
Detritus	Akvaryum tabanına toplanan artıklar
Dip Çekmek	Bir hortum veya pipet vasıtası ile akvaryumun dibindeki tortu ve pisliklerin sifonlanarak sudan uzaklaştırılması işlemi.
Döllenme	Sperm ve yumurtanın birleşmesi
Dropsy	Balık dokularında aşırı sıvı birikimiyle ortaya çıkan; karın şişmesi ve pulların dışa doğru açılarak “kozalağa” benzer görünüm oluşturduğu akut bir klinik tablodur. Tek başına bir hastalık olmayıp genellikle böbrek yetmezliği, sistemik bakteriyel enfeksiyonlar veya organ fonksiyon bozukluklarının belirtisidir. Etkilenen balığın derhal karantinaya alınması, su parametrelerinin kontrolü ve veteriner/deneyimli akvaryumcu yönlendirmesi önerilir. Etiyoloji (Nedenler): ⬝Organ Yetmezliği: Böbreklerin ozmoregülasyon (su dengesi) işlevini yitirmesi. ⬝Bakteriyel Enfeksiyonlar: Kötü su kalitesi nedeniyle bağışıklığı düşen balığa yerleşen fırsatçı patojenler. ⬝ Kronik Stres: Uygun olmayan sıcaklık veya su parametreleri.
Dry Start Method (DSM - Kuru Başlangıç)	Zemin bitkilerinin (Cuba, Monte Carlo vb.) akvaryuma su doldurulmadan, sadece nemli bir ortam yaratılarak köklendirilmesi ve yayılması tekniği.
Dış Filtre	Akvaryumun dışında yer alan ve genelde biyolojik temizlemeye yarayan filtrelerdir. Genellikle bir borudan filtreye akvaryumdan emilen su gider. İçerisindeki çeşitli temizleme katmanlarından geçtikten sonra diğer bir hortum ile temizlenmiş su akvaryuma geri verilir. Temizleme katmanları olarak elyaf, seramik, aktif karbon, zeolit, bioball gibi malzemelerden oluşur. Belli bir hacimden itibaren dış filtrelemeye ihtiyaç duyulur. Alternatifleri sump veya şelale filtrelerdir.
Egg Thumbler	Ağırlıklı olarak ağızda kuluçka yapılan türlerin yumurtaları; yumurtanın bir kısmının ya da tamamının kaybedilmemesi için kusturulur. Bu yumurtalar; ağızda kuluçka ortamı yaratan ve genellikle hava motorunun sağladığı hava ile suyun hareketlenmesi sonucu içinde su akımı yaratılan Egg Thumbler isimli cihaza konularak çıkartılır.
Emers Ortam	Akvaryum bitkilerinin yetiştirilmesinde karşılaşılan 'su dışı ama nemli' ortam.
Epidermis	Derinin dış katmanı, üst deri
Epifit Bitkiler	Kuma gömülmeye ihtiyaç duymayan, köklere veya kayalara tutunarak yaşayan bitkiler (Örn: Anubias, Java Fern, Bucephalandra).
Epistylis	Beyaz benek ile sıkça karıştırılan ancak pürüzlü ve kabarık lekelerle kendini gösteren paraziter bir durumdur. Beyaz benekten temel farkı lekelerin pulların üzerine yerleşmesidir; teşhis edilmeden ısı artırılırsa beraberinde seyreden bakteriyel enfeksiyonu tetikleyerek balığın hızlı ölümüne yol açabilir.
Eser (İz) Elementler	Suda oldukça az (0.000001 and 0.01 mg/L) bir konsantrasyonda bulunan azı gerekli fakat fazlası çoğunlukla zarar getirecek çinko, bakır, selenyum, kobalt gibi elementlerdir.
F0	Doğadan yakalanarak akvaryumlara dahil olan canlılar için kullanılan bir tabirdir.
F1	Doğadan yakalanarak akvaryumlara dahil olan canlıların akvaryum ortamında çıkan yavruları için kullanılan bir tabirdir.
Fin	Yüzgeç anlamında kullanılan yabancı kökenli bir kelime
Fin Rot (Yüzgeç Erimesi)	Genellikle Aeromonas veya Pseudomonas türü bakterilerin (bazen de mantarların) neden olduğu, yüzgeçlerin uçlarından başlayarak yıpranması ve erimesi durumudur. Bir hastalık olmaktan ziyade çoğu zaman kötü su kalitesinin veya yüksek stresin bir göstergesidir.
Fosfat	POsub4/sub formülüyle gösterilen, nitrat ile beraber genellikle akvaryumdaki yosunlanmanın en büyük nedeni olan bileşik. Nitrat oluşumunda olduğu gibi artmasının kaynağı balık yemleridir ve yine nitrat gibi bitkilerle veya su değişimiyle uzaklaştırılabilir.
Frag/Fragging	Mercanların çoğaltılması ve bakımı
Fungus	Balığın gövdesinde oluşan pamuğa benzeyen mantar
Genel Sertlik	Genel sertlik sudaki kalsiyum ve magnezyum iyonlarının miktarıdır. GH olarak da adlandırılır. Bir balığın yumuşak veya sert su istendiği söylendiğinde akla bu değer gelir. Uygun olmayan sertlik; hücre zarından besin alımını ve atık atımını zorlaştırır, yumurta döllenmesini, böbrek gibi organların işlevini yerine getirmesini ve canlının gelişimini engeller. Çok yumuşak; 0 - 4 dH, yumuşak: 4 - 8 dH, orta sertlikte: 8 - 12 dH, sert: 12 - 18 dH, çok sert: 18 - 30 dH olarak derecelendirilir. Reverse osmos ile düşürülür, arttırmak için kalsiyum karbonat ve/veya magnezyum sülfat (epsom tuzu) önerilir. Epsom tuzu genel sertliği, karbonat sertliğini (kH) arttırmadan arttırır.
Gyrodactylus (Deri Kurdu)	Balığın derisi ve yüzgeçleri üzerinde yaşayan, canlı yavru doğurarak (vivipar) çok hızlı çoğalan bir parazittir. Balığın nesnelere sürtünmesine (flashing), yüzgeçlerini kısmasına ve deri üzerinde aşırı mukoza salgılanmasına neden olur; mikroskop altında yetişkin parazitin içinde gelişmekte olan kancalı yavrular net şekilde görülür.
Hardscape	Akvaryum peyzajında bitkiler eklenmeden önce kaya, kök ve kumla oluşturulan temel iskelet/tasarım.
Hava Motoru	Akvaryuma dışarıdan hava (oksijen) vermek için kullanılan bir çeşit motordur. İçindeki elektromanyetik motor sayesinde emdiği havayı ucundan hortum vasıtasıyla akvaryuma aktarır. Bu durum genellikle ses ve titreşim yapar. Hortumun ucuna takılan hava taşı ile havanın kabarcıklar halinde akvaryuma dağılması sağlanır. Tek, iki, dört ve sekiz çıkışlı gibi farklı modelleri vardır.
Hava Taşı	Hava motorundan gelen havanın akvaryuma verilmesi sırasında havanın iri değil, minik kabarcıklar halinde çıkması ve böylece aynı miktarda havanın daha fazla yüzey alanı ile suyla buluşması için kullanılır. Taş ve ağaç tipleri mevcuttur. Uzun tipleri dekoratif hava kabarcığı perdesi amaçlı da kullanılabilmektedir ancak bu görüntü uzman hobicilerce doğal olmadığı için tercih edilmez.
Heksamita (Kafa Deliği Hastalığı)	Genellikle Spironucleus (veya eski adıyla Hexamita) türü kamçılı parazitlerin neden olduğu, balığın başında ve yanal çizgilerinde çukur şeklinde yaralar oluşturan bir durumdur. Kötü su kalitesi ve vitamin eksikliğiyle doğrudan ilişkilidir; tedavide genellikle metronidazol içeren ilaçlar kullanılır.
Herbivor	Otçul.
Hermafroditik	Hem dişi hem de erkek özelliğine sahip olabilen canlılar. Örnek: Palyaço balığı, Anthiaslar
Hibrid	İki farklı türün çiftleştirilmesi ile çıkan, "kırma" veya "melez" olarak da ele alınan türlere verilen ad
High Tech (Yüksek Seviye Teknoloji)	Genellikle bitkili akvaryumların bakım yöntemi ile ilgili olarak kullanılır. Sisteme dışarıdan verilen desteğin yüksek seviyede olduğu bakım yöntemidir. Bu sistemlerde özel ışıklandırma, CO2, sıvı ve misket gübre, dış filtre, uv filtre, ısıtma ve soğutma araçları ve benzeri çeşitli destek yöntemleri kullanılır.
Iwagumi	Japon kökenli, genellikle tek tip kaya ve tek tip zemin bitkisi kullanılarak yapılan minimalist akvaryum peyzaj sanatı.
Kafa Motoru	Genellikle sumpta kullanılan, filtre malzemesi gibi şeyler takılmayan, sadece suyu bir noktadan başka bir noktaya taşımaya yarayan genellikle güçlü su pompalarıdır.
Karantina Akvaryumu	Yeni bir balığın akvaryuma eklenmeden önce gözlem amacıyla tutulduğu veya hasta bir balığı tedavi etmek için kullanılan küçük akvaryum. Balığın tedavisinde ana akvaryumun ilaçlanmaması biyolojik döngüye zarar vermez, aynı zamanda küçük bir hacimde tedavi olacağı için ilaç masrafı da düşük olur.
Karbonat Sertliği	kH olarak da bilinir, sudaki bikarbonat (HCO₃^-) ve karbonat (CO₃^-) iyonlarının ölçüsüdür ve tatlı suda en önemli görevi pH'ı tamponlamaktır. kH'ı yüksek olan bir suyun pH'ı daha stabil olur. Canlıların adaptasyonu açısından kH değeri onların doğalarında yaşadığı suya uygun hazırlanmalıdır.
Karma Tank	Genellikle farklı bölgelerde yaşayan pek çok türden canlının bir arada bakıldığı akvaryum.
Karnivor	Etçil
kH	bkz. Karbonat Sertliği
Kimyasal Filtrasyon	Purigen, aktif karbon gibi malzemelerle sudaki çözünmüş bileşenleri tutan filtrasyon biçimi.
Klor	Belediyeleri musluk sularına zararlı organizmaları öldürmek için eklediği element. Balıklar ve biyolojik filtrasyonda görevli olan çok önemli bakteriler için ölümcüldür. Bu yüzden musluk suyu akvaryuma eklenmeden önce çok iyi havalandırılmalı ve/veya su düzenleyici kullanılmalıdır.
Koloni	Sıkı bir birlik halinde yaşayan aynı türe ait organizmaların yaptığı topluluk. Birlikte yaşayıp üreyen çok sayıda ve aynı türdeki canlının oluşturduğu uyumlu grup. Kavram olarak yaygın şekilde cichlid türleri için kullanılır. Her çok sayıda balık veya eş balık koloni değildir.
Köpük Yuva	Labirentli balıkların yumurtalarını suyun yüzeyinde oluşturdukları kabarcıkların içene yerleştirdikleri yuva
Kusturmak	Ağızda kuluçka yapan balıkların yumurtalarının, doğal kuluçka süresi bitimi gelmeden önce balıktan alma işlemidir.
Kırma	Bkz. Hibrid
Labirent Organı	Beta Gurami labirentli balıklarda bulunan solunum organı
Long Fin	Uzun yüzgeç demektir. Yüzgeçleri yapay seleksiyon sunucu doğalından daha uzun hale getirilmiş balıklar için kullanılır.
Low Tech (Düşük Seviye Teknoloji)	Genellikle bitkili akvaryumların bakım yöntemi ile ilgili olarak karbondioksit verilmeyen akvaryumlar için kullanılır. Bu nedenle ışık ve gübreleme de düşük seviyededir,
Marin veya Marine	Sadece balıklardan oluşan tuzlu su akvaryumlarına verilen isimdir.
Mbuna	Malawi bölgesi'ndeki dilde kayabalığı anlamına gelir, malawi gölündeki kayalık etrafında dolanan fazla büyümeyen tür grubudur. Sarı, mavi, beyaz, snow prensesler, demasoni, afra vs gibi.
Mekanik Filtrasyon	Elyaf, ped ve sünger gibi malzemelerle sudaki partikülleri tutulup suyu berraklaştıran, faydası daha çok görsel ağırlıklı olan filtrasyon çeşidi.
Mercan Kırığı	Akvaryum Kumu. Mercanların ezilerek kum haline getirilmesi.
Metilen Mavisi	Genellikle yumurtaların mantarlaşmasına ve beyaz beneğe karşı ilaç olarak kullanılan bir kimyasal.
Micropredatör	Plankton vs. küçük canlılarla beslenen etçil balıklar, bkz. C.Leptosoma
Mikrobiyom	Akvaryum ekosistemindeki tüm mikroorganizma topluluğu
Mikrosiemens	Suyun elektrik iletkenliğini (konduktivite) ifade eden teknik ölçü birimidir. Suyun saflık derecesini, toplam çözünmüş madde miktarını ve mineral yoğunluğunu anlamak için kullanılır. Not: Mikrosiemens değeri tek başına suyun hangi mineralleri içerdiğini (örneğin sadece kalsiyum mu yoksa sadece nitrat mı olduğunu) söylemez; suyun "toplam" elektriksel yükünü gösterir.
Mineral	Suda doğal olarak bulunan inorganik maddeler
Neon Tetra Hastalığı (NTD)	Pleistophora hyphessobryconis adlı mikrosporidial bir parazitin neden olduğu, özellikle kas dokusunu hedef alan bulaşıcı bir hastalıktır. Balığın renklerinde solma, omurgada eğrilme ve kaslarda beyazlaşma ile kendini gösterir; bilinen kesin bir tedavisi yoktur, bu nedenle hasta canlıların sistemden hızla uzaklaştırılması gerekir.
Nitrat	Nitritin azotlu bakterilerce kullanılması ile ortaya çıkan NO₃ formüllü iyondur. Amonyak, nitrit, nitrat üçlüsünün en az zehirlisidir, mercanlar, omurgasızlar ve yavrular nitrata karşı daha duyarlıdır. Nitrat antikor üretimini azaltarak bağışıklığı düşürür ve hastalıklara açık hale getirir, kanın bileşimini değiştirir, doğurganlığı azaltır, osmoregülasyonu etkiler ve böbreğe zarar verir. En etkili azaltma yöntemi su değişimidir. Bitkiler de büyüdükçe sudan nitrat çekerler, aynı zamanda uygun oksijensiz ortam ve bakteri besini kullanarak da sudaki miktarı azaltılabilir.
Nitrifikasyon	Amonyağı nitrite, nitiriti de nitrata çeviren bakterilerin, oksijenli ortamda gerçekleştirdiği akvaryumdaki en önemli döngü işlemidir. Bu işlem sonucu sudaki zehirli atıklar daha az zehirli hale gelir.
Nitrit	Amonyağın azotlu bakterilerce kullanılması ile ortaya çıkan NO₂ formüllü iyondur. Amonyak kadar olmasa da zehirlidir, balıkların kanına oksijenin bağlanmasını engeller, zehirlenmesinde normalde akvaryumda hastalık dışında kullanılmaması gereken metilen mavisi kullanılır.
NO2-N	Nitrit nitrojendir veya diğer bir deyişle NO2 bileşenindeki N. Bunla ilgili her ikisi de (NO2 ve NO2-N) birbirine 3,3 ile çarpılıp bölünerek dönüştürülebilir - oranları tamamen benzerdir. Atom ağırlıkları çarpanları oksijen ve nitrojen için. Nitrojen birazcık daha hafiftir. Bu nedenle nitrit iyonundaki nitrojen miktarı üçte bir daha azdır.
NPK	Bitki için gerekli makro besinler olan azot fosfat ve potasyum elementlerinin baş harfleriyle ile oluşmuş bir kısaltmadır.
OB	Orange blotched'un baş harflerinden oluşan bu sözcük genellikle Malawi türlerinde görülen parçalı turunculu bir renk - desen çeşididir.
Omnivor	Hem etçil hem otçul.
Omurgasızlar	Böcekler, mercanlar, solucanlar, karides, kerevit, yengeç gibi kabuklular, midye, salyangoz gibi yumuşakçaları içinde bulunduran omurgadan yoksun hayvanların bulunduğu canlı grubu.
Operculum	Solungaç kapağı
ORP	Oksidasyon İndirgeme Potansiyeli kısaca ORP, suyun organik atıkları parçalama (temizleme) kapasitesini gösteren ve milivolt (mV) cinsinden ölçülen değer.
Ötrofikasyon	Fosfor kirlenmesi. Göl veya denizlerde ortaya çıkan ve besleyici mineral bolluğundan kaynaklanan aşırı bitki üremesi olayıdır.
Ozmoregülasyon	Balıkların iç vücut sıvıları ile dış su arasındaki mineral dengesini sağlama süreci. Dropsy gibi semptomlar aslında ozmoregülasyonun çökmesidir.
PAR (Photosynthetically Active Radiation)	Bitkilerin fotosentez yapabilmesi için kullanabildiği ışık dalga boylarının ölçü birimi. Işıklandırma kalitesini belirlemede en önemli metriklerden biridir.
PAR/PUR	Bitki ve mercan gelişimi için ışık spektrumunun ölçüm değerleri
pH	pH bir çözeltinin asitlik veya bazlık derecesini tarif eden ölçü birimidir. Hidrojen iyonun aktivitesi cinsinden bir asit veya bazın derecesini ifade etme yoluyla ihtiyaç duyulan niceliksel bilgiyi sağlar. Değerleri 1-14 arasındadır. 1 en yüksek asit, 14 en yüksek baz seviyesini gösterir. 7 değeri nötr değerdir. İçme suları genelde 7-7.5 pH değerindedir. Akvaryumlardaki balıkların büyük bir kısmı, türüne göre değişiyor olsa da, 5.5 ile 8.5 pH değerleri arasındaki sularda yaşarlar.
Plankton	Göllerin pelajik bölgelerinde pasif olarak yer değiştiren organizmalar.
Protein Skimmer (PS)	Deniz akvaryumlarında organik atıkları (proteinler, amino asitler ve gıda artıkları) henüz bakteriler tarafından parçalanıp Amonyak ve Nitrat'a dönüşmeden fiziksel olarak sudan uzaklaştıran filtrasyon cihazıdır. Suyun yüzey geriliminden faydalanarak ince hava kabarcıkları oluşturur; bu kabarcıklara yapışan organik maddeler atık kabına (cup) itilir. Sadece yüksek tuzluluk oranlarında (tuzlu su) verimli çalışır.
Protozoa	Tek hücreli hayvanlar (amip, öglena)
Refugium	Ana tanktan ayrı, makroalg ve mikrofauna yetiştirilen bölüm
Resif	Resif, deniz altında çok çeşitli canlıların bulunduğu su altı kayalıklardır. Bu kayalıklar da genelde mercan iskeletlerinden oluşur. Canlıların üreme yerleri olarak bilinir ve bu bölgelerde avlanmak çoğu bölgede yasaktır.
Reverse Osmos	Reverse Osmosis olarak geçen ve suyun basınç altında ince bir membrandan geçirilerek, yüksek bir yüzde ile saflaştırıldığı cihaz.
RO / RO-DI	Ters osmoz. Çeşme suyunu ağır metallerden, klor ve minerallerden arındırarak safa yakın su (0 TDS) elde etmeye yarayan filtreleme sistemi.
Salınım	Kum, kaya, ağaç kökü, dal, çömlek, dekor malzemesi gibi akvaryuma konularak su ile etkileşime giren maddelerin suya bünyesinde bulunan bir takım maddeleri katmasıyla suyun pH, sertlik, iletkenlik gibi temel özelliklerini değiştirmesi durumudur.
Saprolegnia (Pamuksu Mantar)	Balığın derisinde veya yaralı bölgelerinde kirli beyaz renkli, pamuk yığını benzeri oluşumlarla karakterize bir fungal enfeksiyondur. Genellikle balığın mukoza tabakasının zayıfladığı veya fiziksel olarak yaralandığı durumlarda ikincil (sekonder) bir enfeksiyon olarak ortaya çıkar.
Silikat	Diyatom patlamalarına yol açan çözünmüş silikat
Skimmate (Atık Sıvısı)	Protein skimmer'ın toplama kabında biriken, koyu renkli ve kokulu organik atık sıvısı. Bu sıvının rengi (açık sarıdan koyu kahverengiye) cihazın performansını gösterir.
Soğutucu	Akvaryumun sıcaklığını düşürmek için kullanılan soğutucu, akvaryum kliması.
SPS	Küçük polipli sert mercan. Small polyp stony corals baş harfleri.
Su Değerleri (Parametreleri)	pH, sıcaklık, sertlik, amonyak, nitrit, nitrat gibi temel su değerleridir.
Su Düzenleyici	Sudaki kloru ve kloramini gidermek amaçlı kullanılan, musluk suyunu akvaryuma koymadan önce uygulanması gereken üründür. Kimi ürünlerde stres azaltıcı, mukoza geliştirici ek maddeler de bulunmaktadır.
Submers Ortam	Akvaryum bitkileri için kullanılan 'su altı' ortam.
Substrat	Biyolojik filtrasyonun gerçekleşmesinde görev alan bakterilere ev sahibi yapan filtre malzemesi.
Sump	Bir çeşit dış filtreleme yöntemidir. Ana akvaryumdan bağımsız olarak hazırlanmış ayrı bir akvaryum içerisine çeşitli katmanlar eklenmesi ve suyun bu katmanlardan geçerek filtrelenmesi ile temizlik yapar. Akvaryumdan genellikle taşırma yöntemi çıkan su sump tankına gelir. Su filtremeden geçtikten sonra bir kafa motoru yardımıyla tekrar ana tanka geri döner.
Tamponlama Kapasitesi	Suyun pH değişimlerine direnme yeteneği. kH terimi bunu kısmen karşılasa da, borat ve fosfat tamponları gibi diğer sistemler sözlükte yer almamaktadır.
TDS	Suda çözünmüş toplam madde (mineral, tuz, metal vb.) miktarı. Genellikle karides ve hassas türlerin üretiminde iletkenlik ölçer (TDS metre) ile ölçülür.
Şelatlı demir	Şelatlı demir, bitkiler için biyoyararlı demir formu
Torf	Çürümüş bitkilerden elde edilen organik kahverengi malzeme. Suyun pH’nı düşürmek için kullanılır.
UV Sterilizatör	Patojen ve yosun kontrolü için kullanılan cihaz
Varyete	En az bir yapısal özellik bakımından türden ayrılan, türün yayılış alanı içerisinde küçük veya büyük gruplar halinde bulunan topluluktur. var. işareti ile gösterilir.
Velvet	Tatlısu'da Piscinoodinium, Tuzlusu'da ise Velvet Amyloodinium adlı parazitlerin neden olduğu bir hastalıktır. Balığın üzerinde beyaz benekten daha küçük, toz gibi sarımsı veya gri-altın rengi lekelerle görülür; parazitler fotosentetik olduğu için tedavi sırasında ışıkların kapatılması kritik bir öneme sahiptir.
Venturi	Skimmer motorunun suyu çekerken havayı da emmesini sağlayan, vakum etkisi yaratan özel parça.
Wabi-Kusa	Su bitkilerinin su dışında (emers formda) nemli bir top veya zemin üzerinde estetik bir şekilde yetiştirilmesi.
Wet Skimming / Dry Skimming	Skimmer ayarıyla ilgilidir. Islak toplamada daha fazla su ama daha çok atık atılır; kuru toplamada ise daha az su ile daha yoğun/balçık kıvamında atık toplanır.
Yanık Kalmak	Bir çok balık türü yaşı küçükken uygun şartlarda ve/veya yeterli beslenemeyince küçük kalır. Bu yanık olarak nitelendirilen balıklar ileride iyi şartlar ve iyi bir diyet sağlansa da yeterli büyüme gösteremezler.
İç Filtre	Akvaryumun içine yerleştirilen, suyun içindeki kaba pislikleri temizleyerek mekanik filtrasyon sağlayan motorlu cihazlardır. Temel görevleri su sirkülasyonu ve katı atıkların süzülmesi olan bu filtreler, kısıtlı sünger hacimleri nedeniyle biyolojik döngüde genellikle yetersiz kalırlar. Belli bir hacmin üzerindeki akvaryumlarda tek başlarına temizlik için yeterli olmadıkları gibi, yüksek debili modeller küçük tanklarda balıkları yoracak düzeyde fazla akıntı oluşturabilir. Verimli bir kullanım için elyaf ve sünger gibi malzemelerin kolayca yerleştirilebildiği sepetli veya bölmeli modellerin tercih edilmesi önerilir.
İhtiyoloji	Balık bilimi
İletkenlik (Electrical Conductivity - EC)	Suyun elektrik akımını iletme kapasitesidir. Akvaryum hobisinde suyun saflık derecesini, mineral yoğunluğunu ve toplam çözünmüş madde miktarını ölçmek için kullanılan en temel parametrelerden biridir. Tatlı su akvaryumlarında genellikle Mikrosiemens per santimetre (μS/cm) cinsinden ölçülür. Çalışma Mantığı: Saf su elektriği iletmez. Suya eklenen tuzlar, mineraller (kalsiyum, magnezyum gibi) ve organik atıklar (nitrat, fosfat) suya iyonlar bırakır. Bu iyonlar arttıkça iletkenlik değeri de yükselir.
Yumurta Beneği	Erkeklerin anal yüzgeçlerinde bulunan noktalar. Dişiler bu noktaları üreme sırasında yumurta sanarak almaya çalışırken ağızlarındaki yumurtaları döllenir.
Yumurta Kesesi	Yavru balıkların yumurtadan çıkması kuşlardaki gibi olmaz, yumurta açıldıktan sonra yavruya yapışık olarak kalır ve yavru yumurtadan beslenmeye devam eder. Bu sırada yumurtanın yavrunun karın bölgesinde kalan ve zamanla küçülerek yok olan bu bölgesine yumurta kesesi denir.
Zeolit	Amonyağı kendi üzerinde toplayarak akvaryumdan atılmasını sağlayan madde