ÖZELLİKLER
Kullanıcı Adı:
Deniz Atı
Kullanıcı Grubu:
Forum Üyesi
Geri Bildirimleri:
Aldığı Beğeni:
0
Hesap Durumu:
Aktif
Durumu:
Çevrim Dışı
Üyelik Tarihi:
22 Şubat 2014 16:21
Son Ziyaret:
02 Nisan 2016 20:55
Toplam Mesaj:
9 [0.00 Gün Ortalaması]
Paylaşım Sayisı:
0 (Son 6 Ay)
İlan Sayisı:
BİLGİLER
Ad Soyad:
Alparslan Büyüktürk
Doğum Tarihi:
17 Mart 1965
Yaş:
61
İl:
Izmir
Meslek:
Emekli
Özel Mesaj:
Sohbet Talebi:
Üye Favorile:
Sosyal Medya:
İMZA
DİSCUSUM
SON 9 MESAJI
Bitkili Tankda Led Kullanımı
[QUOTE=darkaura]Hemen karak,y merkezde yemişci hasan sokağının oralara giderseniz bulursunuz.[/QUOTE]
Teşekkür ederim.60 LT tank için söylediğiniz ledlerden kaçar adet önerirsiniz?
[QUOTE=darkaura]Hemen karak,y merkezde yemişci hasan sokağının oralara giderseniz bulursunuz.[/QUOTE]
Teşekkür ederim.60 LT tank için söylediğiniz ledlerden kaçar adet önerirsiniz?
Bitkili Tankda Led Kullanımı
Mustafa bey,merhaba.Nasılsınız?Sizden bir ricada bulunmak istiyorum.60 Lt.'lik bitkili tankım var.Led aydınlatma yapacağım.Yazılarınızı da büyük bir zevkle okudum.Sizi tebrik ediyorum.Bu bahsettiğiniz ledlerden Karaköy'den nereden bulabilirim?Ayrıca dediğiniz renklerden kaçar adet kullanabilirim?Teşekkür ederim.[QUOTE=darkaura]divspanBitkili
tanklarda led aydınlatma üzerine uzundur çalışmaktayım ve oldukça da başarılı
sonuçlar alıyorum. Bu yazıda bu konudaki tecrübelerimi ve araştırmalarım sonucu
oluşan bilgi birikimini aktaracam. Amacım diğer hobici arkadaşlarında bu
verimli aydınlatmadan faydalanması ve bu konudaki tecrübeyi daha ileri
noktalara taşımaları./span/divdiv
p =msonormal"="spana href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/gazoz.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/gazoz.jpg" //a/a/span/pp =msonormal"="
/pp =msonormal"="[VID]http://www.youtube.com/watch?v=l1aL9ipzwGk#t=74[/VID]
/p
p =msonormal"="bspanHer şeyden önce neden LED? o:p/o:p/span/b/p
p =msonormal"="spanİlk ve en
önemli cevap tabiyki enerji tasarrufu. Bir led kurulum muadili floresanlı
sisteme nazaran yarı yarıya daha az enerji harcıyor. Akvaryumunuza gereken led
gücü hesaplarken de bunu kullanabilirsiniz. Tankınızın ihtiyacı olan floresan
miktarını hesaplayıp, led için yarısını alabilirsiniz. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanİkinci
avantaj ise uzun ömür. Gene para tasarrufu sağlayan bir durum. Ortalama bir T5
floresanı 1 sene sonunda değiştirmek zorundasınız. Yoksa renk tayfı kayar ve
yosun yapmaya başlar. Özellikle pahalı bitki floresanların her sene değişim
yapmak ciddi bir masrafa neden olmakda. Şu anki fiyatlardan hesapladığımızda sadece 3-4 senelik floresan değişiminin maliyeti led sistemin kurulum
maliyetine denk gelmektedir. Öte yandan ortalama bir led lambanın ömrü 50bin
saat ile 100bin saat arasında değişir. Buda günde 8 saat kullanımla 10larca
yıl, hatta 30yıla varan bir ömür demektir. Tabi iyi soğutulması şartıyla. En
güzeliyse ledin tayfı uzun ömrü sürecince kaymaz. Ömrünü tamamladığında bile
tayfı aynı kalır sadece ışık çıkış gücü düşmeye başlar. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanBaşka bir
önemli avantajıysa fazla ısınmaması. Ledde her elektrikli alet gibi ısınmaktadır
ama floresanla karşılaştırıldığında çevreye saçtığı ısı çok daha azdır. Bu
özellikle sıcaklığın problem olduğu yaz ayları için ciddi bir avantajdır. Basit
bir fan soğutmayla bitkiye yazında devam etmek mümkün olabilir.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanSon avantaj
olarak derin su penetrasyonundan bahsedebiliriz. Derin tankda zemin bitkisi
olmaz derler. Ama aslında bu su ışığı bloke ettiği için değildir. Klasik
floresan aydınlatma ışığını 360 derece yayar. Işığın çoğunun kullanılamayacağı
yönlere 360 derece saçılması bir yana, bu geniş açı ışığın mesafe ile hızla dağılmasına
neden olur. Basit hesapla derinliği 2 kat artırırsanız, zemine ulaşacak ışık
4de 1in altına düşer. Bu yüzden derin tanklarda zemin bitkileri zordur.
Leddeyse durum farklıdır. Standart power ledlerden ışık 120 derece açıyla
çıkar. Belli bir yöne odaklandıklarından çok daha az dağılırlar. Eğer tank çok
derinse ucuz plastik lensler takılarak ışık 5 dereceye kadarda odaklanabilir. Kısaca
bir projektör kullanır gibi ışığı zemine çok az kayıpla indirmek mümkündür, 60-70cm derinlikde cuba yetiştirmek imkan dışı değil. o:p/o:p/span/pp =msonormal"="a href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101724/f1.JPG"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101724/f1.JPG" //a/a
/p
p =msonormal"="bspanGelelim diğer soruya, bunca
avantajına rağmen bitkili tanklarda led kullanımı neden yaygın değil?o:p/o:p/span/b/p
p =msonormal"="spanİlk neden
tabiyki maliyet. Ucuz şerit ledler bitkide hiçbir işe yaramaz. Bitki
yetiştirmeye uygun power ledlerde yakın zamana kadar çok pahalıydılar. Ama
artık makul fiyatlardan led armatür hazırlamak mümkün. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanİkinci ve en
önemli nedense ledlerin dar renk spektrumu ki, şimdiye kadarki tüm
araştırmalarım ve bu yazının amacı da bu sorunu aşıp ledle verimli fotosentez
elde etmek üzerine. Dar renk spektrumu neden sorun olmakta. Fotosentez
kullandığımız güneş panelleri kadar basit bir hadise değil çünkü. Bitki her
renk ışığı aynı verimlilikte kullanamıyor. İş su altı bitkilerine geldiğinde bitkinin
kullandığı renkler dışında kuvvetli bir ışık, mutlak şekilde yosunları
besliyor. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="a href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/renk.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/renk.jpg" //a/a
/p
p =msonormal"="spanDar
spektrumun kaynağını anlamak için önce ledin ne olduğuna bakmak gerek. Led
aslında bilgisayarlarımızdaki mikro işlemciler gibi bir yarı iletken malzemedir.
Zaten isminin açılımı ne olduğunu söylüyor. Light Emiting Diode, yani ışık
yayan diyot. Teknik detayına çok girmeden, yarı iletken doğasının sonucu olarak
bir led sadece tek ve dar bir renk alanında ışık saçar. Peki bu durumda birden fazla rengin karışımı
olan beyaz renkli led nasıl mümkün oluyor. Farklı renklerde ışıyan led
katmanları fosfor ile desteklenerek beyaz renk elde ediliyor. Bizim sorunumuzda
burda başlıyor. Beyaz olsa bile hala dar bir renk spektrumunda oluyor ve en
önemlisi bu renk dağılımı bitkinin fotosentez ihtiyacına göre değil, insan
gözünün en verimli göreceği tayfda hazırlanıyor. Bitkilerin tersine insan gözüde
en iyi yeşil ve sarı renklerde, fotosenteze katkısı en zayıf olan renklerde
görür. Bu yüzden sadece beyaz led kullanmak yosuna davetiye çıkarır,
fotosentezde tam verim vermez. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="a href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/power%20led%20beyaz.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/power%20led%20beyaz.jpg" //a/a
/p
p =msonormal"="spanBeyaz
ledlerin renk dağılımlarına genel olarak bakarsak bolca mavi ve yeşil
içerdiklerini ama çok az kırmızı olduğunu görürüz. (Diğerlerinden farklı olarak
sıcak beyaz bolca sarı ihtiva eder.)o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanBizim için
önemli olan bitkinin hangi renklerde fotosentez yaptığı./span/pp =msonormal"="spana href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez2.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez2.jpg" //a/a/span/p
p =msonormal"="spanBu grafikde
bitkinin farklı renklerdeki ışıklara göre fotosentez performası görülmekde. Bitkinin
fotosentezde sarı ve yeşil rengi neredeyse hiç kullanmadığını görüyoruz.
Fotosentezde en etkili olan bölge kırmızı ve mavi alan. Bitkinin yeşil olmasıda
aynı nedenden. Mavi ve kırmızıyı emip kullanırken, kullanmadığı yeşil ışığı
geri yansıtıyor.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanNasıl bir
led kullanacağımıza karar vermek için iki grafiği üst üste koyalım:/span/pp =msonormal"="spana href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez%20led%20egrisi.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez%20led%20egrisi.jpg" //a/a/span/p
p =msonormal"="spanGrafikte
görüldüğü üzere beyaz ledlerin bitkilerin az kullandığı yeşil ve sarı bölgede
kuvvetli ışımaları var. Bu grafiğe göre nispeten en iyi sonucu veren 6000k
soğuk beyaz led. Ama sorun sadece yeşil
ve sarının fazlalığı değil. Aynı zamanda kırmızı eksik. Bu eksiklik yüzünden
bazı bitkiler led ışığına olumlu cevap vermezler. Bu durum bitkiden bitkiye
değişir. Her bitki türü farklı ışıkları tercih ettiğinden bazı türlerde bu eksiklik
sorun olmamaktadır. Ama fazla sarı ile yeşil genede yosun yapacaktır.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanŞimdi beyaz
ledleri yeşil ve sarı renklerde bu kadar gereksiz ışıkları varken neden kullanacaz.
Düz mantıkdan giderek sadece en çok kullanılan dalga boylarında mavi ve kırmızı
ledler takabiliriz. Ne yazıkki fotosentez bu kadar basit değil. Kırmızı ve
mavide en çok fotosentezin gerçekleşmesi klorofil a ve klorofil b
pigmentlerinin bu ışıkları soğurmasından. Ama fotosentezde tek rol oynayan
pigment klorofil değil. Karatenoid gibi fotosentezde işlevi bulunan ve bu işlev
için farklı dalga boylarında ışıklar kullanan daha pek çok pigment mevcut. Klorofil
ışık enerjisiyle sudan elektron kopardıktan sonra, bu elektron net enerjiye
dönüştürülene kadar pek çok pigment ve ets (elektron taşıma sistemi) proteini
tarafından sırayla taşınmakta. Bu taşıma işlemi sırasındada pek çok farklı
dalga boyunda ışıklar kullanılmakta. İşte bu yüzden diğer renklerde ışıklarada
ihtiyacımız var. Net enerjiye katkıları az olsada bazı kritik renkler
sağlanmadığında ets zinciri kırılmakda ve verimlilik ciddi biçimde düşmekde. Bu
olay emerson etkisi olarak adlandırılmaktadır.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="span a href=#"/aa href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/emerson.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/emerson.jpg" //a/a/span/p
p =msonormal"="span1950lerle
fotosentez üzerine çalışmalarda bulunan Robert Emerson’un deneylerinde ortaya
koyduğu üzere, fotosenteze katkısı zayıf olan dalga boylarında ışıklar, katkısı
yüksek ışıklarla beraber kullanıldığında verimliliği ciddi biçimde
artırmaktadır. Kısaca 4+1=5 değil, 8
etmektedir. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanBu sebeplerden
izleyeceğimiz strateji soğuk beyaz ledi, fotosentezin kuvvetli gerçekleştiği
noktalarda kırmızı ve mavi ledlerle desteklemek olacak. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="
/p
p =msonormal"="spanuGüncelleme:/u Makaleyi yazalı baya bir süre oldu. Bu süre içinde değişik ledleri test etme fırsatım oldu. Bu sebeble yeni tecrübeler ışığında yazının son kısmını düzenleme gerekliliğini hissettim/span/pp =msonormal"="font size=2"Makaleyi ilk yazdığımda az miktarda günışığı led de önermiştim. Sonraki tecrübelerde bunun özellikle lowtech kurulumlarda değişik saç yosunlarına neden olduğunu gördük. Işık spectrumlarının detaylı analizindende günışının istediğimiz kırmızı çeşitlilğini sağlamadığını, sadece daha fazla sarı eklediğini tespit ettik. Bu durumda günışığı sadece sarı ve truncu renklerin biraz daha öne çıkması isteniyorsa az miktarda uygun olabilir. Bunun dışında kesinlikle önermiyorum./font/pp =msonormal"="font size=2"Kırmızı çeşitliliği için yeni tecihim az miktarda 5% 630nm kırmızı (Piyasada satılan standart kırmızı ledtir) ve çok az sayıda 730nm far red (Cherry red adıylada satılmakda). /fontspanEnerjileri gereken quantum eşinin altında olduğu için, a/spanspanslında 700nm dalgaboyunun üzerindeki ışıklar direk olarak fotosenteze katkı sağlamaz. Lakin emerson etkisiyle fotosentezin verimliliğini ciddi oranda artırıyorlar. Bunu şimdiye kadar teorik olarak biliyorduk. Yeni olan bu etkiyi birden fazla tankda 730nm led ile pratik olarakda test etmiş olmam. Tanklarda hiç bir şey/spanspan değiştirmeden sadece 1-2 adet 730nm far red eklediğimde bitkilerin buna hızlı şekilde ce/spanspanfont size=2"vap verip, taze filizler çıkardıklarını gözlemledim. /font/span/pp =msonormal"="spanfont size=2"İşin mavi kısmındaysa, detaylı spektrum analizlerinde beyaz ledlerin yeterince mavi içermediklerini gördüm. Bu yüzden hightech kurulumlara 10% kadar 450nm royalblue led eklemeye başladım. Türkiyede royalblue bulamıyan arkadaşlar 460nm mavi de ekleyebilirler. Ama uyarayım fazla mavi yosuna davetyedir. Sayısı dengeli ayarlanmalı. Lowtech kurulumsa mavi eklenmemeli./font/span/pp =msonormal"="font size=2"Ayrıca tanklardaki görselliği artırmak için 24-30 ledde bir yeşilde eklemeye başladım. Amaç bitkilerin daha canlı parlak gözükmeleri. Yeşil konusunda uyarayım, az miktarda çok baskın gelebiliyor. Baskın geldiğinde tüm akvaryumu sulu boya resme bezetiyor./font/pp =msonormal"="bspanSon tecrübelerle önereceğim led dağımı: 50% soguk beyaz, 20-25% 660nm deep red, 5% 630nm kırmızı, 10% 450nm royalblue, 10/spanspan% 420-430nm mor, 24-30 led sırasında 1 adet 525nm yeşil ve 1 adet 730nm far red. Led gücü olarak kaba tabirle litre başına yüksek destekli tanklarda 0,4watt, düşük destekli tanklarda 0,2watt tavsiye ediyorum. /span/b/pp =msonormal"="font size=2"Not: Mor ve royalblue bulamayan arkadaşlar beyaz ledin sayısını biraz artırıp, %10u geçmemek kaydıyla 460nm mavi kullanabilirler. 460nm her yerde bulunan mavidir. Ama deep red bulunamazsa yerine kesinlikle 630nm kırmızı önermiyecem. Hiç led kurmadan floresan kullanmak daha sağlıklı olacaktır. /font/pp =msonormal"="font size=2"Bu tip bir karışımın oluşturacağı ışık sepektrumu aşa yukarı şöyle olur:/font/pp =msonormal"="font size=2"a href=#"/aa href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/Y2sY.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/Y2sY.jpg" //a/a
/font/pp =msonormal"="
/p/div
editededitIDdarkaura/editIDeditDate2015-03-13 13:37:30/editDate/edited[/QUOTE][EDIT]Deniz Atı,2015-08-11 01:07:56[/EDIT]
Mustafa bey,merhaba.Nasılsınız?Sizden bir ricada bulunmak istiyorum.60 Lt.'lik bitkili tankım var.Led aydınlatma yapacağım.Yazılarınızı da büyük bir zevkle okudum.Sizi tebrik ediyorum.Bu bahsettiğiniz ledlerden Karaköy'den nereden bulabilirim?Ayrıca dediğiniz renklerden kaçar adet kullanabilirim?Teşekkür ederim.[QUOTE=darkaura]divspanBitkili
tanklarda led aydınlatma üzerine uzundur çalışmaktayım ve oldukça da başarılı
sonuçlar alıyorum. Bu yazıda bu konudaki tecrübelerimi ve araştırmalarım sonucu
oluşan bilgi birikimini aktaracam. Amacım diğer hobici arkadaşlarında bu
verimli aydınlatmadan faydalanması ve bu konudaki tecrübeyi daha ileri
noktalara taşımaları./span/divdiv
p =msonormal"="spana href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/gazoz.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/gazoz.jpg" //a/a/span/pp =msonormal"="
/pp =msonormal"="[VID]http://www.youtube.com/watch?v=l1aL9ipzwGk#t=74[/VID]
/p
p =msonormal"="bspanHer şeyden önce neden LED? o:p/o:p/span/b/p
p =msonormal"="spanİlk ve en
önemli cevap tabiyki enerji tasarrufu. Bir led kurulum muadili floresanlı
sisteme nazaran yarı yarıya daha az enerji harcıyor. Akvaryumunuza gereken led
gücü hesaplarken de bunu kullanabilirsiniz. Tankınızın ihtiyacı olan floresan
miktarını hesaplayıp, led için yarısını alabilirsiniz. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanİkinci
avantaj ise uzun ömür. Gene para tasarrufu sağlayan bir durum. Ortalama bir T5
floresanı 1 sene sonunda değiştirmek zorundasınız. Yoksa renk tayfı kayar ve
yosun yapmaya başlar. Özellikle pahalı bitki floresanların her sene değişim
yapmak ciddi bir masrafa neden olmakda. Şu anki fiyatlardan hesapladığımızda sadece 3-4 senelik floresan değişiminin maliyeti led sistemin kurulum
maliyetine denk gelmektedir. Öte yandan ortalama bir led lambanın ömrü 50bin
saat ile 100bin saat arasında değişir. Buda günde 8 saat kullanımla 10larca
yıl, hatta 30yıla varan bir ömür demektir. Tabi iyi soğutulması şartıyla. En
güzeliyse ledin tayfı uzun ömrü sürecince kaymaz. Ömrünü tamamladığında bile
tayfı aynı kalır sadece ışık çıkış gücü düşmeye başlar. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanBaşka bir
önemli avantajıysa fazla ısınmaması. Ledde her elektrikli alet gibi ısınmaktadır
ama floresanla karşılaştırıldığında çevreye saçtığı ısı çok daha azdır. Bu
özellikle sıcaklığın problem olduğu yaz ayları için ciddi bir avantajdır. Basit
bir fan soğutmayla bitkiye yazında devam etmek mümkün olabilir.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanSon avantaj
olarak derin su penetrasyonundan bahsedebiliriz. Derin tankda zemin bitkisi
olmaz derler. Ama aslında bu su ışığı bloke ettiği için değildir. Klasik
floresan aydınlatma ışığını 360 derece yayar. Işığın çoğunun kullanılamayacağı
yönlere 360 derece saçılması bir yana, bu geniş açı ışığın mesafe ile hızla dağılmasına
neden olur. Basit hesapla derinliği 2 kat artırırsanız, zemine ulaşacak ışık
4de 1in altına düşer. Bu yüzden derin tanklarda zemin bitkileri zordur.
Leddeyse durum farklıdır. Standart power ledlerden ışık 120 derece açıyla
çıkar. Belli bir yöne odaklandıklarından çok daha az dağılırlar. Eğer tank çok
derinse ucuz plastik lensler takılarak ışık 5 dereceye kadarda odaklanabilir. Kısaca
bir projektör kullanır gibi ışığı zemine çok az kayıpla indirmek mümkündür, 60-70cm derinlikde cuba yetiştirmek imkan dışı değil. o:p/o:p/span/pp =msonormal"="a href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101724/f1.JPG"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101724/f1.JPG" //a/a
/p
p =msonormal"="bspanGelelim diğer soruya, bunca
avantajına rağmen bitkili tanklarda led kullanımı neden yaygın değil?o:p/o:p/span/b/p
p =msonormal"="spanİlk neden
tabiyki maliyet. Ucuz şerit ledler bitkide hiçbir işe yaramaz. Bitki
yetiştirmeye uygun power ledlerde yakın zamana kadar çok pahalıydılar. Ama
artık makul fiyatlardan led armatür hazırlamak mümkün. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanİkinci ve en
önemli nedense ledlerin dar renk spektrumu ki, şimdiye kadarki tüm
araştırmalarım ve bu yazının amacı da bu sorunu aşıp ledle verimli fotosentez
elde etmek üzerine. Dar renk spektrumu neden sorun olmakta. Fotosentez
kullandığımız güneş panelleri kadar basit bir hadise değil çünkü. Bitki her
renk ışığı aynı verimlilikte kullanamıyor. İş su altı bitkilerine geldiğinde bitkinin
kullandığı renkler dışında kuvvetli bir ışık, mutlak şekilde yosunları
besliyor. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="a href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/renk.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/renk.jpg" //a/a
/p
p =msonormal"="spanDar
spektrumun kaynağını anlamak için önce ledin ne olduğuna bakmak gerek. Led
aslında bilgisayarlarımızdaki mikro işlemciler gibi bir yarı iletken malzemedir.
Zaten isminin açılımı ne olduğunu söylüyor. Light Emiting Diode, yani ışık
yayan diyot. Teknik detayına çok girmeden, yarı iletken doğasının sonucu olarak
bir led sadece tek ve dar bir renk alanında ışık saçar. Peki bu durumda birden fazla rengin karışımı
olan beyaz renkli led nasıl mümkün oluyor. Farklı renklerde ışıyan led
katmanları fosfor ile desteklenerek beyaz renk elde ediliyor. Bizim sorunumuzda
burda başlıyor. Beyaz olsa bile hala dar bir renk spektrumunda oluyor ve en
önemlisi bu renk dağılımı bitkinin fotosentez ihtiyacına göre değil, insan
gözünün en verimli göreceği tayfda hazırlanıyor. Bitkilerin tersine insan gözüde
en iyi yeşil ve sarı renklerde, fotosenteze katkısı en zayıf olan renklerde
görür. Bu yüzden sadece beyaz led kullanmak yosuna davetiye çıkarır,
fotosentezde tam verim vermez. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="a href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/power%20led%20beyaz.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/power%20led%20beyaz.jpg" //a/a
/p
p =msonormal"="spanBeyaz
ledlerin renk dağılımlarına genel olarak bakarsak bolca mavi ve yeşil
içerdiklerini ama çok az kırmızı olduğunu görürüz. (Diğerlerinden farklı olarak
sıcak beyaz bolca sarı ihtiva eder.)o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanBizim için
önemli olan bitkinin hangi renklerde fotosentez yaptığı./span/pp =msonormal"="spana href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez2.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez2.jpg" //a/a/span/p
p =msonormal"="spanBu grafikde
bitkinin farklı renklerdeki ışıklara göre fotosentez performası görülmekde. Bitkinin
fotosentezde sarı ve yeşil rengi neredeyse hiç kullanmadığını görüyoruz.
Fotosentezde en etkili olan bölge kırmızı ve mavi alan. Bitkinin yeşil olmasıda
aynı nedenden. Mavi ve kırmızıyı emip kullanırken, kullanmadığı yeşil ışığı
geri yansıtıyor.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanNasıl bir
led kullanacağımıza karar vermek için iki grafiği üst üste koyalım:/span/pp =msonormal"="spana href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez%20led%20egrisi.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/fotosentez%20led%20egrisi.jpg" //a/a/span/p
p =msonormal"="spanGrafikte
görüldüğü üzere beyaz ledlerin bitkilerin az kullandığı yeşil ve sarı bölgede
kuvvetli ışımaları var. Bu grafiğe göre nispeten en iyi sonucu veren 6000k
soğuk beyaz led. Ama sorun sadece yeşil
ve sarının fazlalığı değil. Aynı zamanda kırmızı eksik. Bu eksiklik yüzünden
bazı bitkiler led ışığına olumlu cevap vermezler. Bu durum bitkiden bitkiye
değişir. Her bitki türü farklı ışıkları tercih ettiğinden bazı türlerde bu eksiklik
sorun olmamaktadır. Ama fazla sarı ile yeşil genede yosun yapacaktır.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanŞimdi beyaz
ledleri yeşil ve sarı renklerde bu kadar gereksiz ışıkları varken neden kullanacaz.
Düz mantıkdan giderek sadece en çok kullanılan dalga boylarında mavi ve kırmızı
ledler takabiliriz. Ne yazıkki fotosentez bu kadar basit değil. Kırmızı ve
mavide en çok fotosentezin gerçekleşmesi klorofil a ve klorofil b
pigmentlerinin bu ışıkları soğurmasından. Ama fotosentezde tek rol oynayan
pigment klorofil değil. Karatenoid gibi fotosentezde işlevi bulunan ve bu işlev
için farklı dalga boylarında ışıklar kullanan daha pek çok pigment mevcut. Klorofil
ışık enerjisiyle sudan elektron kopardıktan sonra, bu elektron net enerjiye
dönüştürülene kadar pek çok pigment ve ets (elektron taşıma sistemi) proteini
tarafından sırayla taşınmakta. Bu taşıma işlemi sırasındada pek çok farklı
dalga boyunda ışıklar kullanılmakta. İşte bu yüzden diğer renklerde ışıklarada
ihtiyacımız var. Net enerjiye katkıları az olsada bazı kritik renkler
sağlanmadığında ets zinciri kırılmakda ve verimlilik ciddi biçimde düşmekde. Bu
olay emerson etkisi olarak adlandırılmaktadır.o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="span a href=#"/aa href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/emerson.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/emerson.jpg" //a/a/span/p
p =msonormal"="span1950lerle
fotosentez üzerine çalışmalarda bulunan Robert Emerson’un deneylerinde ortaya
koyduğu üzere, fotosenteze katkısı zayıf olan dalga boylarında ışıklar, katkısı
yüksek ışıklarla beraber kullanıldığında verimliliği ciddi biçimde
artırmaktadır. Kısaca 4+1=5 değil, 8
etmektedir. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="spanBu sebeplerden
izleyeceğimiz strateji soğuk beyaz ledi, fotosentezin kuvvetli gerçekleştiği
noktalarda kırmızı ve mavi ledlerle desteklemek olacak. o:p/o:p/span/p
p =msonormal"="
/p
p =msonormal"="spanuGüncelleme:/u Makaleyi yazalı baya bir süre oldu. Bu süre içinde değişik ledleri test etme fırsatım oldu. Bu sebeble yeni tecrübeler ışığında yazının son kısmını düzenleme gerekliliğini hissettim/span/pp =msonormal"="font size=2"Makaleyi ilk yazdığımda az miktarda günışığı led de önermiştim. Sonraki tecrübelerde bunun özellikle lowtech kurulumlarda değişik saç yosunlarına neden olduğunu gördük. Işık spectrumlarının detaylı analizindende günışının istediğimiz kırmızı çeşitlilğini sağlamadığını, sadece daha fazla sarı eklediğini tespit ettik. Bu durumda günışığı sadece sarı ve truncu renklerin biraz daha öne çıkması isteniyorsa az miktarda uygun olabilir. Bunun dışında kesinlikle önermiyorum./font/pp =msonormal"="font size=2"Kırmızı çeşitliliği için yeni tecihim az miktarda 5% 630nm kırmızı (Piyasada satılan standart kırmızı ledtir) ve çok az sayıda 730nm far red (Cherry red adıylada satılmakda). /fontspanEnerjileri gereken quantum eşinin altında olduğu için, a/spanspanslında 700nm dalgaboyunun üzerindeki ışıklar direk olarak fotosenteze katkı sağlamaz. Lakin emerson etkisiyle fotosentezin verimliliğini ciddi oranda artırıyorlar. Bunu şimdiye kadar teorik olarak biliyorduk. Yeni olan bu etkiyi birden fazla tankda 730nm led ile pratik olarakda test etmiş olmam. Tanklarda hiç bir şey/spanspan değiştirmeden sadece 1-2 adet 730nm far red eklediğimde bitkilerin buna hızlı şekilde ce/spanspanfont size=2"vap verip, taze filizler çıkardıklarını gözlemledim. /font/span/pp =msonormal"="spanfont size=2"İşin mavi kısmındaysa, detaylı spektrum analizlerinde beyaz ledlerin yeterince mavi içermediklerini gördüm. Bu yüzden hightech kurulumlara 10% kadar 450nm royalblue led eklemeye başladım. Türkiyede royalblue bulamıyan arkadaşlar 460nm mavi de ekleyebilirler. Ama uyarayım fazla mavi yosuna davetyedir. Sayısı dengeli ayarlanmalı. Lowtech kurulumsa mavi eklenmemeli./font/span/pp =msonormal"="font size=2"Ayrıca tanklardaki görselliği artırmak için 24-30 ledde bir yeşilde eklemeye başladım. Amaç bitkilerin daha canlı parlak gözükmeleri. Yeşil konusunda uyarayım, az miktarda çok baskın gelebiliyor. Baskın geldiğinde tüm akvaryumu sulu boya resme bezetiyor./font/pp =msonormal"="bspanSon tecrübelerle önereceğim led dağımı: 50% soguk beyaz, 20-25% 660nm deep red, 5% 630nm kırmızı, 10% 450nm royalblue, 10/spanspan% 420-430nm mor, 24-30 led sırasında 1 adet 525nm yeşil ve 1 adet 730nm far red. Led gücü olarak kaba tabirle litre başına yüksek destekli tanklarda 0,4watt, düşük destekli tanklarda 0,2watt tavsiye ediyorum. /span/b/pp =msonormal"="font size=2"Not: Mor ve royalblue bulamayan arkadaşlar beyaz ledin sayısını biraz artırıp, %10u geçmemek kaydıyla 460nm mavi kullanabilirler. 460nm her yerde bulunan mavidir. Ama deep red bulunamazsa yerine kesinlikle 630nm kırmızı önermiyecem. Hiç led kurmadan floresan kullanmak daha sağlıklı olacaktır. /font/pp =msonormal"="font size=2"Bu tip bir karışımın oluşturacağı ışık sepektrumu aşa yukarı şöyle olur:/font/pp =msonormal"="font size=2"a href=#"/aa href=#"a href=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/Y2sY.jpg"img src=http://foto.akvaryum.com/fotolar/101090/Y2sY.jpg" //a/a
/font/pp =msonormal"="
/p/div
editededitIDdarkaura/editIDeditDate2015-03-13 13:37:30/editDate/edited[/QUOTE][EDIT]Deniz Atı,2015-08-11 01:07:56[/EDIT]
Rotala Red bitkimin üzerinde görülen lekeler
Fatih bey,
Fatih bey,
Teşekkür ederim.Sağolun.Aynı oluşum diğer bitkilerimde yok.
Gür ve sağlıklı bitki yetiştirmem için hangi nitrat ve fosfat gübresini kullanayım.Bir de akvaryumuma(60 lt.'lik) 8 wat'lık grolüx lamba koymak istiyorum.Uygun olur mu?Ne dersiniz?
Rotala Red bitkimin üzerinde görülen lekeler
Sn.yöneticim(Fatih bey),Deniz Atı 2014-08-02 14:03:11
Sn.yöneticim(Fatih bey),
İlkönce,ilgilendiğiniz için size teşekkür ederim.
-Tankım 6 ay önce kuruldu.
-Haftada bir defa %50 su değişimi(değişim sonrası ters ozmoz suyu veya çeşme suyu)
-Aydınlatma,armatür 24 watt PLL lamba ve günde 12 saat
-Gübreleme sıvı gübre(reeflowers potasyum haftada 3 gün 1cc/gün);(prodac nutron flora ve ferro aynı anda haftada 3 gün 10cc/gün)
-Zeminde JBL kugeln misket gübre 10-12 adet gömülü duruyor.
-Ayrıca zemin tabakası en alt hindistan ceviz torfu,prodac humus ve humuplus karışımı,fondovivo,JBL manado,sineklik teli,gri-beyaz akvaryum kumu (kum çapı 3mm),en üst tabaka beyaz mercan kırığı naturel color tatlı su için (kum çapı 4mm)
Rotala Red bitkimin üzerinde görülen lekeler
Arkadaşlar akvaryumdaki bu durumu düzeltmem için yardımcı olursanız sevinirim.Bitkili akvaryum konusunda tecrübeli arkadaşların düşüncelerini de alabilirsem,çok memnun olurum.
Arkadaşlar akvaryumdaki bu durumu düzeltmem için yardımcı olursanız sevinirim.Bitkili akvaryum konusunda tecrübeli arkadaşların düşüncelerini de alabilirsem,çok memnun olurum.
Rotala Red bitkimin üzerinde görülen lekeler

Arkadaşlar,merhaba.Size sormak istediğim şey;Rotala Red bitkimin üzerinde görülen kahverengi lekeler.Bunun sebebi nedir?Öğrenmek istiyorum.Yardımcı olursanız sevinirim.Teşekkür ederim.
Deniz Atı 2014-07-31 02:30:08

Arkadaşlar,merhaba.Size sormak istediğim şey;Rotala Red bitkimin üzerinde görülen kahverengi lekeler.Bunun sebebi nedir?Öğrenmek istiyorum.Yardımcı olursanız sevinirim.Teşekkür ederim.
tavsiye
[EDIT]Deniz Atı,2015-08-11 00:51:56[/EDIT]
[EDIT]Deniz Atı,2015-08-11 00:51:56[/EDIT]
👋 Yeni Gelenler Buradan Merhaba Desin
Merhaba arkadaşlar,
Deniz Atı 2014-02-25 01:36:24
Merhaba arkadaşlar,
Aranıza İzmir/Karşıyaka'dan yeni katılıyorum.İsmim Alparslan Fıratlısoy'dur. 49 yaşındayım ve evliyim. 2 çocuğumdan biri olan oğlum 22,kızım ise 10 yaşındadır.Yıllar öncesine dayanan bu akvaryum hobimi , çok uzunca bir müddet ara verdikten sonra (30-35 yıl gibi) , tekrardan çocuklarımın da istekleri doğrultusunda 1 yıldan bu yana sürdürüyor bulunmaktayım.
Aranıza katılıp,bu formdaki hobidaş arkadaşlarımla(sizlerle)akvaryum ve canlılarla ilgili çeşitli konulardan bahsetmek,bilgi alışverişi yapmak ve paylaşmak bana büyük bir mutluluk verecektir.
Akvaryumumuza gelince; biri 60 Lt'lik,diğeri ise,23 Lt'lik 2 akvaryumdan oluşuyor.
-60 Lt'lik akvaryumda, Melek balıkları ve Cüce Vatozlar,
-23 Lt'lik akvaryumda ise Japon balıkları ve Elma Salyangozları mevcuttur.
Bu vesileyle,hepinize sevgi ve saygılarımı sunar.Sizlerle tanışıp,aranıza katılmaktan da çok büyük keyf alıp,mutlu olduğumu tüm samimiyetimle belirtmek isterim. 

SON MESAJLAR
- Neocaridina Tankım lonewisp, 21:24
Akvaryum Tanıtımı - Akvaryumum Yeterli Mi Betta_King, 20:35
Akvaryum ve Tür Tavsiyesi - Akvaryuma Uygun Balık Önerisi ziyasenkaya, 20:29
Yeni Üye Forumu - 180 55 50 Gibi Akvaryumda Neler Beslerdiniz ziyasenkaya, 20:15
Akvaryum ve Tür Tavsiyesi - Hi-tech Nano İwagumi Furkanrs, 20:11
Akvaryum Tanıtımı - 40x40x30 Low Tech Yeni Kurulum Mehmet41, 19:56
Akvaryum Tanıtımı - Tetraselmis Chuii Balıkmen, 19:39
Yosun - 40x40x40 Bitkisiz Karides + Tetra Tankı Balıkmen, 19:38
Akvaryum ve Tür Tavsiyesi - Lepistesim Süzülüyor. Balıkmen, 19:37
Yeni Üye Forumu - Yeni Kurulum Low Tech ataberk28, 18:56
Akvaryum Tanıtımı - Elinde Fissidens Fontanus Olan Varmı? Fissidensarıyoru, 18:44
Yeni Üye Forumu - Elma Salyangozu Bitki Yiyor Ne Yapayım? Goldfish2000, 17:02
Cinsiyet ve Tür Belirleme - Medaka Ve Neocaridina Tsinan, 16:50
Yeni Üye Forumu - 🧿 En Güzel Fotoğraflarınızı Gösterin Goldfish2000, 16:35
Akvaryum ve Su Altı Fotoğrafçılığı - Molly Balığım Ne Zaman Doğurur? Betta_King, 16:06
Canlı Doğuranlar - 200 Lt İçin Ekipman Önerileriniz? mutlubaba, 13:43
Yeni Üye Forumu - Sonunda Resif Akvaryumumu Kurdum yigidoumit, 13:27
Deniz Akvaryumları Genel - 60x40x40 Walstad Akvaryum Ve Kurulum Süreci Acz, 13:19
Akvaryum Tanıtımı - Sıvı Gübre Kullanımı Nasıl Olmalı. Erdinc.B, 11:57
Yeni Üye Forumu - Oksitlenmiş Termometre Akvaryumda Ne Yapmalıyım ? Me0, 11:19
Yeni Üye Forumu - Yurtdışı Balık Üreticileri SaRCoPhiLiuS, 09:30
Yeni Üye Forumu - Küçük Akvaryumlara Balık Önerileri kamilyalcinkaya, 02:38
Akvaryum ve Tür Tavsiyesi - Japon Balığı kamilyalcinkaya, 02:19
Yeni Üye Forumu - Dinlenmiş Su Yapımı. kamilyalcinkaya, 02:18
Yeni Üye Forumu - Mini Beta Akvaryumu capodicapii, 00:39
Yeni Üye Forumu - Hava Motoru erdemizm, 23:26
Filtreleme Seçenekleri - Co2 Tüp, Regülatör ,selenoid Valf Yanlışım Ne? Sercio6161, 22:25
Yeni Üye Forumu - Channa Pulchra - Peacock Snakehead ErenBugra, 21:53
Diğer Tatlı Su Canlıları Tanıtımı - Akvaryumum ogurcay, 21:44
Akvaryum Tanıtımı - Sarı Ateşler Yumurta Tutmuyor mightymurat, 19:38
Omurgasızlar - Poecilia Velifera Yavru Büyütme Programı ErenYildiz, 19:23
Canlı Doğuranlar - Akvaryum Carnivoreyum, 17:32
Akvaryum ve Tür Tavsiyesi - Betta Çiftleştirme Macerası Zaid, 16:02
Labirentliler - Su Test Kiti Önerileri portre, 15:32
Işık CO2 ve Ekipmanlar - 30lt Lepistes Akvaryunu(amatör)fikir,öneri Danışma OsmanKok, 15:28
Yeni Üye Forumu - Yeni Akvaryum Kurulumu BilalA, 12:54
Akvaryum Tanıtımı - Hangi Balık Doğuruyor? aupqua, 11:44
Yeni Üye Forumu - Tanganyika Akvaryumu Ozmos Su Kullanımı memilia, 11:21
Tanganyika Cichlidleri - Sobo 903f Uv Çok Gürültülü Çalışıyor Elpasomilas, 10:51
Filtreleme Seçenekleri - Beta Balığında Beyaz Kabuklanma Ozgegvl, 23:43
Yeni Üye Forumu - Betaya Yem Miktari dnz94, 22:54
Yeni Üye Forumu - Ternapi Medaka Pondları ternapi, 22:08
Akvaryum Tanıtımı - Akvaryumum Su Sızdırıyor ziyasenkaya, 21:22
Akvaryum ve Kapak Yapımı - Beta Ve Karides Besleme dnz94, 21:18
Yeni Üye Forumu - Samsun'da Akvaryum İmalatı Ve Cam Temini mightymurat, 19:09
Yeni Üye Forumu - Akvaryum 3'ü 1 Arada MCY4, 18:54
Akvaryum Tanıtımı - Flowerhorn Bağırsak Sarkması Nyassa10, 18:06
Hastalıklar ve İlaçlar - Betta İmbellis hvostr, 16:09
Akvaryum Tanıtımı - Ön Camın Silikonu Mu Atıyor? Future07, 15:26
Akvaryum ve Kapak Yapımı - 100x45x45 Hardscape Tavsiye sesilak, 14:55
Yeni Üye Forumu
GÜNCEL 100 TANITIM
SON İLANLAR
- Acil Satılık Full Set hsnmzn 21:14
- Redcap İtungi Yavru jaws_06 21:10
- Acil Satılıktır! Bloody Mary Karides Safkan CenanMurat 21:00
- Yavru Bloody Mary Karidesler CenanMurat 21:00
- Uygun Fiyatlı Sarı Ateş Karides Arıyorum Toptan CenanMurat 21:00
- 60x50x40 Mobilyalı, Dış Filtreli Komple Akvaryum(b Aplot 19:55
- Yavru Cüce Vatoz AnatoliaAquatics 19:51
- Tecrübeli Yavru Alınmış Tricolor Çift Melek AnatoliaAquatics 19:51
- Saz Bitkisi (eskişehir) matrak1126 19:28
- Kabukçul Multifisciatus iakyol 19:11
- Apistogramma HarunYILDIRIM 19:03
- Eheim, Fluval, Resun, Aquael Çeşitli Malzemeler... HarunYILDIRIM 19:03
- Karides Çeşitleri Bloody Marry Ve Mavi Melek ShrimpGarden 18:46
- Damızlık Helena Katil Salyangoz ShrimpGarden 18:46
- Akv. Malzemeleri-mangrow,yati Kökleri Zaid 18:42
- Afro Jalo Reef Yavrular-(yeni Yavrular Eklendi) thercan 18:30
- Blue Neon Usisya serdar131977 18:11
- Çeşitli Akvaryum Malzemeleri. OKIRATLI 18:10
- 100 Adet 3 Watt Power Led. OKIRATLI 18:10
- İthal Paludaryum / Teraryum Arıyorum ozan_1903 18:07
- Efsane Mangrow Kökü ozan_1903 18:07
- Ateş Ağız Çiklit Arıyorum ozan_1903 18:07
- Neocaridina Karides, Salyangoz, Özel Tür Lepistes yasiiinyldrm 17:28
- Bakımı Kolay Bitkiler yasiiinyldrm 17:28
- Apistogramma Cacatuoides Triple Red 3,5-4cm aquaticathearmi 16:36
- Zateksuaritma Akvaryum Arıtma Sistemleri Reef Seri zafer3885 16:25
- Akvaryum Arıtma Sistemleri zafer3885 16:25
- Apistogramma Trifasciata Genç Çift rhn35 15:37
- Erkek Apisto. Blueflame Arıyorum rhn35 15:37
- Kiraz Karides Elden Teslim ArdaByrby 15:10
- Akvaryum - Karides Aksesuarları emre12ozkan 15:05
- Co2 Regülatör Ve Yedek Parçalar , Co2 Dağıtıcılar CERKUTAY 14:39
- Ekonomik Co2 Sistemler CERKUTAY 14:39
- Mangrow Üstü Anubias(yenilendi), Cüce Cyrptocoryne nikon_ 14:05
- Zebra Danio teksel 13:55
- Saz Bitkisi Kök 10 Tl teksel 13:55
- Orjinal Sajica Cichlid Çiftiler Ve Gençler -RBG- 13:44
- Sunsun Jp 014 F Sıfır İç Filtre Gursoyhasan 13:41
- Atman F201sifir İc Filtre Gursoyhasan 13:41
- Su Piresi 200 - 300 Adet 100 Tl CevdetSERBEST 13:04
- Exel , Ramshorm , Bitki CevdetSERBEST 13:04
- Moss Teli CevdetSERBEST 13:04
- Melek Balığı Lda16 Tül Brokoli Kan CevdetSERBEST 13:04
- 60x40x25 Ada Tipi Full Set Akvaryum Malzemeleri Mehari 13:04
- Plantbox 90p High Tech Aydınlatma. smithiseek 12:52
- Java Fern Windelow- H. Pinnatifida- Moss Çeşitleri smithiseek 12:52
- Akvaryum Ve Dolap 1mt Aqua malawi 12:36
- Su Ustu Bitkisi Frogbit ALTEMUR 12:33
- Full Gold Lepistes ALTEMUR 12:33
- Atman 3338 Dış Filtre 3 Sepetli emree06 12:10
KULLANICILAR
- 103 Online Kullanıcı, 58 Üye
Online Kullanıcılar
dreamcatcherr,
-RBG-,
nazsahinn,
yasingunaydin,
Erdinc.B,
MCY4,
tarikyksl,
osmandbnl,
Mert Kayış,
semihkzk,
colog,
pianoƒish,
burock14,
kopruluonur,
seljoy,
DigitalPen,
muratabi54,
aupqua,
isik,
Ra93,
Aquarion,
Bgunduz34,
ErenYildiz,
JuqLax,
Feanor,
OKIRATLI,
BeyzPl,
MiSoSiKiaN,
NEVZAQUA,
Izzetbolat,
Volkaann,
bitkici1,
ternapi,
Yusuf77777,
Goldfish2000,
mightymurat,
MuratKRMN,
Ozgegvl,
baleron123,
K3r3m,
TolgahanA,
Vlademirol,
sumpramc,
Bshkk,
Çağatay Tozak,
selcukpoyrazkaya,
Mehmet41,
hasancn,
LionelMehmet10,
Sebastian06,
dremreavsar,
kaansener03,
Kaya ankara,
Kemalk41,
UlasGulle35,
Tatanka,
GÜRKAN ATAMER,
Hidro Dinamik,
suti,
FORUM İSTATİSTİKLERİ
- 3,797,668 Mesaj
- 408,613 Konu
- 91 Forum
- 145,128 Forum Üyesi
- 1,466 Özel Forum Üyesi
- 29 Kıdemli Akvarist
- 1,941 Dün Giriş Yapan Üye
Şu ana kadar en fazla 1365 kişi 27.03.2012 23:21 tarih ve saatinde çevrim içi oldu.
